http://qve.journals.miu.ac.ir/ قرآن و علم fa daily 1 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0330 http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11637.html یکی از راه‌های درمان بیماری‌های روحی و روانی پذیرش اختیار در زندگی است. فرانکل در روش معنادرمانی خود از اختیار به عنوان یکی از مولفه‌های معنادرمانی یاد می‌کند، اختیاردرمانی به معنای نفی جبر محیطی و وراثتی و پذیرش مسولیت اعمال خویش در زندگی است. این مفهوم و مولفه‌های آن در آیه‌های قرآن کریم نیز بیان شده است برای نمونه می‌توان به عبارت«کُلُّ نَفسِ بِمَا کَسَبَت رَهِینَةٌ»(مدثر/ 38) اشاره کرد. این تحقیق در پی سنجش مولفه‌های اختیار درمانی فرانکل با آموزه‎های قرآن است. از این رو در این پژوهش تلاش شده است تا به شیوه توصیفی- تحلیلی و رویکرد تطبیقی دیدگاه ویکتور فرانکل در روش اختیار درمانی با آموزه‌های قرآن مورد بررسی و تطبیق قرار گیرد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم با نقد تقلیل‌گرایی انسان‌شناختی، نسبی‌گرایی اخلاقی و محدودنگری دنیوی در دیدگاه فرانکل، الگویی متعالی و خدا‌محور از اختیار و سعادت انسان ارائه می‌کند که ظرفیت تکمیل روان‌درمانی وجودگرا را دارد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_10376.html پژوهش در حوزه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، گستره ی وسیعی از موضوعات بین رشته ای را پیش روی محقق می نهد. دین، فرهنگ و ارتباطات از این دست موضوعات پژوهشی بین رشته ای است. از جمله موضوعات دینی مورد پژوهش، تحلیل متون دینی همچون قرآن، روایات و زیارات اهلبیت پیامبر (ص) است. این پژوهش به تحلیل قرآنی - نشانه شناختی زیارت وارث امام حسین(ع) پرداخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و نمونه گیری هدفمند، اقدام به واکاوی عباراتی از این زیارت نموده است. این مقاله با بهره گیری از: «مبانی قرآنی زیارت وارث» از منظر محسن قرائتی و مجلسی کوپانی، دیدگاه امام موسی صدر نسبت به «ستیز همیشگی حق و باطل» ، دیدگاه برخی اندیشمندان در خصوص «وراثت مادی و معنوی»  و بر مبنای: نظریه «ساختارگرایی»، رویکرد «نشانه شناختی» سوسور، رویکرد «اسطوره شناسی» رولان بارت و نگاه فوکو نسبت به «گفتمان»، اقدام به تحلیل کرده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد زیارت وارث: 1-دارای مبانی قرآنی، و قابل خوانش بر مبنای تحلیل های نشانه شناختی است. 2- وراثت به معنای میراث داریِ محتوا و اهداف کتب، و صفات و فضائل دیگر انبیاء فهم می‌شود. 3- وراثت از دیگر پیامبران، دارای مبانی قرآنی است. 4- بیان اسطوره ای در بعضی عبارات زیارت وارث، و در تناظر با بعضی از آیات قرآن، جلوه ای ازلی و ابدی به قیام امام حسین(ع) می دهد. 5- زیارت وارث با ایجاد دو انگاری های متضادِ، گفتمانی قرآنی - دینی در اندیشه پیروان دین فراهم می کند. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11641.html هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین الگویی جامع از نیازهای انسان و کارکردهای انگیزشی آن در سازمان از منظر قرآن کریم، به منظور درک بهتر عوامل مؤثر بر انگیزش و بهره‌وری کارکنان، انجام شده است. با توجه به اهمیت حیاتی انگیزش در افزایش کارایی و چالش‌های مدیران در شناخت نیازهای متنوع نیروی انسانی، این تحقیق به دنبال ارائه یک چارچوب بومی و معنوی است.روش: این پژوهش از رویکرد کیفی و روش داده‌بنیاد (گراندد تئوری) بر پایه تحلیل نظام‌مند آیات دعایی قرآن کریم بهره گرفته است.یافته‌ها: یافته‌های کلیدی این پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم، دیدگاهی جامع و یکپارچه نسبت به نیازهای انسان ارائه می‌دهد که در قالب الگویی هفت‌بعدی دسته‌بندی شده است. این ابعاد شامل: نیازهای زیستی، نیازهای روان‌شناختی، نیازهای وجود و تعلق (معنوی)، نیازهای حمایتی-تشویقی (معنوی)، نیازهای ایمنی‌بخشی (معنوی)، نیازهای اجتماعی و نیازهای مدیریتی-حکومتی هستند. مهمترین نوآوری این الگو، برجسته ساختن ابعاد گسترده و کمتر شناخته‌شده معنوی (نظیر پرستش، هدایت، رحمت، مغفرت و پاداش‌های اخروی) و همچنین نمایان ساختن نقش اصول اخلاقی (مانند عدالت و صداقت) به عنوان عوامل انگیزشی بنیادین است. علاوه بر این، نیازهای مدیریتی-حکومتی (از قبیل رهبری شایسته و سعه صدر) نیز به عنوان ابعادی مؤثر بر انگیزش سیستمی معرفی شده‌اند که کمتر در نظریه‌های رایج مدیریتی به آن‌ها پرداخته شده است.نتیجه‌: نتیجه‌گیری این پژوهش آن است که الگوی استخراج شده از قرآن کریم، با ارائه ابعاد جامع و متمایز، می‌تواند به مدیران در طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌های انگیزشی بومی و پایدار یاری رساند. این سیستم‌ها قادرند محیط کاری سالم و پویایی را بر پایه ارزش‌های معنوی و اخلاقی ایجاد کنند که در نهایت به افزایش انگیزش، رضایت شغلی و بهره‌وری سازمان‌ها منجر خواهد شد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11642.html هدف: مسئولیت‌پذیری اجتماعی یکی از پیشران‌های مهم توسعه جامعه و موضوع میان‌رشته‌ای و قابلیت بررسی در نگرش­ها و رشته­های گوناگون است. مقاله حاضر در پی ترسیم چارچوب مفهومی مشترک و میان‌رشته‌ای از مسئولیت‌پذیری اجتماعی از منظر قرآن و جامعه‌شناسی می­باشد.روش: در استخراج مفاهیم مسئولیت­پذیری اجتماعی در جامعه­شناسی و قرآن از مطالعه اسنادی استفاده شده است. اسناد مورد مطالعه در جامعه­شناسی تمام متون و تحقیقاتی که به بررسی مفهوم مسئولیت­پذیری اجتماعی پرداخته و در قرآن، منبع اصلی قرآن کریم بوده است. ابزار جمع­آوری اطلاعات در هر دو با استفاده از فیش­برداری و شیوه تحلیلی داده در جامعه­شناسی تحلیل محتوا و در قرآن کدگذاری و تحلیل مفهومی بوده است. یافته: در نگاه جامعه­شناسی مسئولیت­پذیری اجتماعی دارای ابعادی نظیر اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، زیست محیطی و اخلاقی بوده که در قرآن علاوه بر این موارد مسئولیت­پذیری نظامی نیز مطرح شده است. در ارتباط دادن این ابعاد با ساحت­های وجودی انسان بحث از سه ساحت شناختی، عاطفی و عملکردی استنباط شده است.نتیجه: در هر دو نگاه جامعه­شناسی و قرآن مسئولیت­پذیری اجتماعی از سه حیطه یا ساحت شناخت، عاطفه و عملکرد سرچشمه می­گیرد. هرکدام از این ساحت­ها بنابر تلفیق دو دانش در ابعاد اقتصادی، سیاسی، جامعه­ای، فرهنگی، اخلاقی، قانونی، زیست محیطی و نظامی با در نظر گرفتن شاخص­های آنها قابلیت بررسی دارند http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11643.html هدف: بخش مهمی از زندگی همه انسانها به نوعی توأم با رنج است. رنجهایی که می توانند با خود آسیبهای روانی متعددی به همراه داشته باشند که البته گریز از این آسیبها نیازمند شناخت مناسب نسبت به ماهیت رنج و اتخاذ رفتار صحیح در مواجهه با رنج است. این پژوهش با هدف بررسی دو بعد شناختی و رفتاری رنج از آیات قرآن کریم به عنوان راهنمای عملی زندگی، سعی در ارائه یک الگوی مناسب به منظور پیشگیری از آسیب‌های روانی ناشی از رنج دارد.روش پژوهش: این پژوهش از نوع کیفی و به روش تحلیل مضمون است. تحلیل داده‌ها توسط نرم‌افزار MAXQDA انجام پذیرفت که در مجموع 2 مضمون غالب، 3 مضمون فراگیر، 6 مضمون سازمان‌دهنده و 19 مضمون پایه بود، استخراج شدند و سپس روابط میان این مضمون‌ها نیز در قالب یک الگو ارائه شد.یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد که بر اساس الگوی ارائه‌شده از آیات قرآن، انسانها با تأمل در چرایی رنجهایشان (ارزیابی وجودی انسان، تعین‌گرایی، انکار حقیقت، معنویت‌زدایی، نارضایتی معنوی، نقض هنجارهای اخلاقی، ویژگی‌های منفی اخلاقی) و همچنین چگونگی آنها (از دست دادن دلبستگی‌های دنیوی اعم از جانی و مالی) می‌توانند به شناخت عمیقی نسبت به رنجهایشان دست یابند.نتیجه‌گیری: این شناخت به آنها کمک می‌کند تا به هنگام وقوع رنجها رفتارهای مناسبی چون (رضایتمندی، تمرکز معنوی، تغییر و تمایل به بهبود، پذیرش واقعیت، بهبود و ارتقاء ویژگی‌های اخلاقی، تاب‌آوری، خودنظارتی و کنترل نفس) از خود بروز دهند تا از بسیاری آسیبهای روانی پیشگیری کنند.  http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11646.html هدف: بررسی تکنیک‌های رسانه‌ای قرآن و مقایسه آن با تکنیک های رسانه ای است که توسط اندیشمندان ارائه شده و تاکید بر قصه‌گویی و تحلیل محتوای مضامین داستان های قرآن است.روش: کیفی با روش تحلیل محتوای کمی انجام شده و جامعه آماری با روش کل شماری، تمام 114 سوره قرآن بررسی شده تا تکنیک های به کار رفته بر اساس نظریه‌های رسانه ارزیابی شود. روش انجام پژوهش به این صورت بود که با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و نرم افزار جامع‌التفاسیر و دانشنامه موضوعی قرآن کریم، تمامی داستان ها مشخص شد و مضامین، و تکنیک‌های قصه‌گویی بررسی شد و مشخص شد که این قصه‌ها در کدام سوره‌ها و به چه میزان به آنها پرداخته شده است.یافته‌ها: معارف الهی از جمله دعوت به یگانه‌پرستی و پرهیز از شرک؛ معاد ؛ احکام عبادی؛ و مصادیق بخشش خداوند، از رهگذر تکنیک‌های قصه‌گویی متناسب با درک بشر ابلاغ شده است. از بین 208داستان، داستان حضرت ابراهیم در 22سوره و 153 آیه بیان شده که بیشترین میزان تمرکز به یک داستان در قرآن است. "ساختار روایی اپیزودیک"  با فراوانی 462 آیه در رتبه اول، "مبهم گویی" با فراوانی 394 آیه در رتبه دوم و "ساختار اوجگاهی و دراماتیک" با فراوانی 349 آیه در رتبه سوم پرتکرارترین تکنیک‌های قصه‌گویی در قرآن‌کریم قرار گرفته اند.نتیجه گیری: قرآن به عنوان الگوی مطلوب و مکتوب‌رسانه‌ای در دسترس انسان قرارگرفته و مدیران رسانه‌ای به ویژه رسانه‌هایی که با طیف گسترده‌ای از مخاطبان در ارتباط هستند می‌توانند از قرآن به عنوان الگوی رسانه‌ای مطلوب بهره بگیرند http://qve.journals.miu.ac.ir/article_10695.html هدف:نظریه تلفیق نوین فرگشت(Modern Evolutionary Synthesis)  یا نوتکامل‌گرایی، تقریری بازسازی‌شده از فرضیه تطور انواع داروین است که در اواسط قرن بیستم توسط برخی دانشمندان غربی ارائه شد.روش:مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی انتقادی این نظریه و چالش‌های آن با دیدگاه قرآن درباره پیدایش نوع انسان می‌پردازد.یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تقریر جدید از تطور انواع، در مقدمات و نتایج با فرضیه داروین اشتراک دارد و تنها اختلاف آن‌ها در تفسیر مکانیسم تغییر انواع است. بر اساس این دیدگاه، تغییرات نه به‌صورت تدریجی بلکه به‌طور ناگهانی رخ می‌دهند، هرچند برای شکل‌گیری یک نوع جدید به زمان طولانی نیاز است. دلیل اصلی طرفداران نوتکامل‌گرایی، مشاهده جهش‌های ژنتیکی در برخی حیوانات و شواهد آزمایشگاهی است. از جمله اشکالات تجربی این دیدگاه، ناچیز بودن نرخ بروز جهش‌های تصادفی و زیان‌بار بودن بیشتر آن‌هاست. همچنین از میان سه احتمال معناییِ «تصادف» در بیان حامیان این نظریه، دو احتمال با محذور عقلی و فلسفی مواجه‌اند.نتیجه‌گیری:  این دیدگاه، حتی در فرض اثبات، در دو ادعای اساسی خود با دیدگاه قرآن تقابل آشکار دارد؛ زیرا بر دو گزاره «نامعین بودن نخستین انسان» و «پیدایش نوع انسان بر اثر انباشت صفات جهش‌یافته و انتقال آن‌ها از طریق وراثت» تأکید می‌کند که از منظر قرآن مردود است. مشکل اساسی این نظریه آن است که هیچ شاهدی بر صحت مدعای آن در موارد چالش با قرآن وجود ندارد؛ در حالی‌که به دلایل متقن عقلی و نقلی، قرآن کلام خداست و گزاره‌های آن پشتوانه اعتبار و صدق  http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11647.html هدف: این پژوهش با رویکردی قرآنی ـ تحلیلی، به بررسی میزان و حدود شفافیت قضایی در سیره حاکمان الهی بر اساس آیات قرآن کریم و نهج‌البلاغه می‌پردازد. مسئله اصلی آن است که آیا شفافیت در تمامی مراحل دادرسی اصل ثابت بوده یا موارد استثنایی نیز وجود داشته است.روش: پژوهش حاضر با روش استقرایی به گردآوری تمامی مصادیق مرتبط با عملکرد قضایی در قرآن و نهج‌البلاغه پرداخته و سپس با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی، داده‌ها را در پنج محور «تبیین قوانین، تعیین مجازات‌ها، دادرسی، صدور حکم و اجرای حکم» تحلیل کرده است.یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد حاکمان الهی در تبیین قوانین، اعلام حدود، برگزاری علنی محاکم، صدور احکام و اجرای مجازات‌ها به‌صورت شفاف عمل کرده‌اند و شفافیت را ابزار استقرار عدالت و پیشگیری از فساد دانسته‌اند. تنها دو مورد به‌عنوان استثنای زمان‌دار شناسایی شد: ۱. مرحله تحقیقات پیش از صدور رأی ۲. دستگیری مجرمان فراری؛ که هر دو به اقتضای کشف حقیقت و تضمین اجرای عدالت، به‌طور موقت غیرعلنی بوده‌اند.نتیجه‌گیری: شفافیت در دستگاه قضایی الهی، یک اصل بنیادین است و استثنائات آن نیز محدود، هدفمند و زمان‌مند بوده و پس از تحقق هدف، اطلاع‌رسانی عمومی صورت گرفته است.  http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11648.html هدف: تبیین ضرورت، مبانی و اصول فلسفه دانش پزشکی از منظر قرآن کریم به منظور ارائه چارچوبی توحیدی برای تحول در نظام سلامت و ارتقای نگاه پزشکان از رویکردی صرفاً مادی به نگاهی جامع (جسم و روح) در تشخیص و درمان.روش: این پژوهش بنیادی با روش کتابخانه‌ای و با استفاده از منابع مکتوب و اینترنتی انجام شده است. اطلاعات با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تفسیر قرآن و استفاده از براهین عقلی و روایات معصومین(ع) بررسی شده است.یافته‌ها: مبانی علم پزشکی از منظر قرآن در دو بخش هستی‌شناختی (توحید، هدفمندی هستی، تأثیر عوالم بر یکدیگر) و معرفت‌شناختی (طبیب حقیقی خداوند است، محوریت علم، اولویت داروهای طبیعی) تبیین شد. همچنین اصولی چون جامعیت سلامت و نقش معنویت در درمان، رابطه سازگارانه قرآن با علم تجربی و اشارات اعجازگونه قرآن به مسائل پزشکی بررسی گردید. نتیجه آنکه قرآن با ارائه زیرساخت‌های توحیدی، سلامت را در ابعاد جسمی، روحی و معنوی تعریف کرده و بازتعریف مفهوم سلامت، رویکرد کل‌نگر، تربیت طبیب حکیم و توجه به معنویت در درمان از پیشنهادهای اساسی برای تحول در نظام سلامت مبتنی بر ارزش‌های اسلامی است.نتیجه‌گیری: این پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم با ارائه مبانی هستی‌شناختی (توحیدمحوری، هدفمندی خلقت) و معرفت‌شناختی (شفابخشی حقیقی از آن خدا، محوریت علم و معنویت)، چارچوبی جامع برای فلسفه پزشکی ترسیم می‌کند. در این نگاه، سلامت صرفاً به فقدان بیماری جسمی تقلیل نمی‌یابد، بلکه مفهوم‌ای چندبعدی شامل طهارت معنوی، تعادل روحی و ارتباط با خداوند است. رابطه قرآن با علم تجربی نیز نه تقابلی، بلکه تعاملی حکیمانه و مبتنی بر تفکیک حوزه‌های هدایت‌گری از پژوهش تجربی است. بنابراین، بازتعریف سلامت بر اساس جهان‌بینی توحیدی، توسعه رویکرد کل‌نگر به انسان، تربیت طبیبان حکیم آشنا با معارف اسلامی و گنجاندن معنویت در فرآیند درمان، از الزامات تحول بنیادین در نظام سلامت مبتنی بر ارزش‌های اسلامی است.  http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11304.html هدف: این پژوهش به تحلیل معناشناختی و میان‌رشته‌ای عبارت قرآنی وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِیَّاتٌ بِیَمِینِه (زمر/۶۷) می‌پردازد تا ابعاد لغوی، تفسیری و ارتباط سازنده‌ی آن با یافته‌های معاصر کیهان‌شناسی را بررسی کند.روش: با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و رویکرد تطبیقی، معنای واژگان کلیدی از منابع لغوی و قرآنی استخراج شده و تفاسیر مفسران برجسته(مانند طبری، زمخشری، علامه طباطبایی) تحلیل گردیده است. همچنین با اتخاذ چارچوب نظریه «تعامل سازنده علم و دین»، مفهوم «مطویات» در نسبت با مدل علمی «انقباض بزرگ» مورد بررسی قرار گرفته است.یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که این عبارت در سنت تفسیری، هم به جنبه‌ی فیزیکی و پایان نظام کیهان اشاره دارد و هم نمادی از قدرت مطلق و بازگشت هستی به خالق است. از سوی دیگر، شباهت ساختاری معناداری بین مفهوم قرآنی «پیچیده شدن آسمان‌ها» و فرضیه‌ی علمی «انقباض بزرگ» وجود دارد. این هم‌راستایی، نه به معنای انطباق کامل، بلکه نشان‌دهنده‌ی ظرفیت قرآن برای تعامل با کشفیات علمی است، به گونه‌ای که علم، بحث«چگونگی» و دین «چرایی» و «غایت» پدیده را تبیین می‌کند.نتیجه‌گیری: پژوهش بر این نتیجه تأکید می‌ورزد که درک عمیق مفاهیم قرآنی مانند «مطویات»، نیازمند رویکردی جامع است که ضمن وفاداری به مبانی الهیاتی متن، امکان گفت‌وگوی سازنده با دانش بشری را فراهم آورد و تصویری کل‌نگر از نظم هستی ارائه دهد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11656.html هدف:در رویکرد متعارف دانش مدیریت و سازمان، مؤلفه‌های اصلی سازمان عبارت‌اند از: حضور حداقل دو نفر، وجود روابط آگاهانه ناشی از سلسله‌مراتب رسمی، و تلاش مشترک برای دستیابی به هدفی مشخص. با توجه به این ویژگی‌ها، تشخیص سازمان از غیرسازمان با محدودیت‌هایی همراه است. افزون بر این، تعریف سازمان با مؤلفه‌های یادشده، مبنای شکل‌گیری بسیاری از گزاره‌های توصیفی و هنجاری در دانش مدیریت و سازمان بوده و جهت‌گیری مباحث این حوزه را تعیین کرده است. از این رو، بررسی مفهوم سازمان در قرآن کریم، بر اساس آموزه‌های وحیانی، مقدم بر دیگر مسائل سازمان تلقی می‌شود.روش: در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش استنطاقی برگرفته از نظریه شهید صدر (رضوان‌الله‌علیه)، پرسش اصلی «نظر کلام‌الله مجید در مورد مؤلفه‌های سازمان چیست؟» به چهار پرسش جزئی‌تر تجزیه شده و پاسخ آن‌ها از آیات قرآن استخراج گردیده است.یافته ها: کتاب الهی با تأکید بر نیازهای جسمی و روحی انسان، سازمان را ابزاری برای تأمین این نیازها معرفی می‌کند و مؤلفه‌هایی همچون «استخدام متقابل»، «رضایتمندی»، حضور حداقل «دو موجودیت انسانی» با «توانایی تأمین نیازهای یکدیگر» و ارتباط از طریق «سلسله‌مراتب رسمی یا غیررسمی» برای تحقق اهداف را به‌عنوان عناصر مقوّم سازمان اثبات می‌نماید.نتیجه گیری: مقایسه مفهوم سازمان از منظر وحی الهی با رویکردهای متعارف، علاوه بر گسترش دامنه محتوایی دانش مدیریت، موجب شمول سایر گروه‌های اجتماعی و ورود به حوزه‌های علوم سیاسی و جامعه‌شناسی می‌شود. این امر جهت‌گیری تازه‌ای در مباحث سازمانی ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که گزاره‌های توصیفی و هنجاری این دانش، همچون «گزاره اختیار و رضایت کارکنان»، هم‌سو با مفهوم مورد نظر قرآن کریم تدوین شده و توسعه و انسجام بیشتری یافته‌اند. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11657.html هدف:در دنیای پیچیده و پویای امروز، نظام‌های مختلف با چالش‌های جدی مواجه هستند. برای مقابله با این چالش‌ها و افزایش کارآمدی و پویایی این نظام‌ها، نظارت و ارزیابی به‌عنوان ابزاری ضروری مطرح می‌شود. با توجه به اهمیت نظارت و ارزیابی در جامعه اسلامی، این پژوهش به دنبال کشف مؤلفه‌های نظارت و ارزیابی از منظر قرآن و با تأکید بر اندیشه‌های امام خامنه‌ای است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و ارائه مؤلفه‌های نظارت و ارزیابی از منظر قرآن با تاکید بر اندیشه‌های امام خامنه‌ای است. با این رویکرد، پژوهشگر درصدد است تا با بررسی آموزه‌های دینی و دیدگاه‌های رهبری، به چارچوبی جامع از مؤلفه‌های نظارتی و ارزیابی دست یابد که متناسب با ارزش‌ها و اهداف اسلامی باشد. شناخت دقیق این مؤلفه‌ها نه تنها به فهم عمیق‌تر از مفاهیم نظارت و ارزیابی در اسلام کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به بهبود عملکرد نظام‌ها و تحقق اهداف اسلامی در جامعه نیز منجر شود.روش پژوهش:در این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی استفاده شده است. با بهره‌گیری از آیات قرآن و دیدگاه‌های امام خامنه‌ای، مؤلفه‌های نظارت و ارزیابی استخراج و تحلیل شده‌اندیافته ها:. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که نظارت و ارزیابی در دو سطح درونی و بیرونی قابل بررسی است. نظارت درونی با مؤلفه‌هایی همچون احساس حضور دائمی خداوند، عدالت، انصاف و تقوا مرتبط است. نظارت بیرونی نیز شامل مؤلفه‌هایی مانند نظارت همگانی، هدفمندی، شفافیت و کارآمدی می‌شود. نظارت همگانی باعث افزایش آگاهی مردم و مشارکت آن‌ها در بهبود عملکرد سازمان‌ها می‌شود. هدفمندی و شفافیت نیز به بهبود کیفیت نظارت و ارزیابی کمک می‌کنند.نتیجه گیری:نتایج این تحقیق می‌تواند در بهبود عملکرد نظام‌ها و تحقق اهداف اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. . http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11658.html هدف:مقاله حاضر با هدف تحلیل محتوایی «منشور قرآن براساس دیدگاه شیعیان اهل بیت (ع)» به عنوان سندی رسمی در گفتمان قرآنی معاصر تدوین شده است. مسئله تحقیق بر محوریت قرآن به عنوان عامل وحدت‌بخش جهان اسلام، ضرورت تبیین دیدگاه‌های تفسیری مشخص در چارچوب گفت‌وگوی بینا مذهبی ابتناء دارد.روش پژوهش :با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، این پژوهش به واکاوی نظام‌مند 14 بند این منشور می‌پردازد.یافته ها:یافته‌ها نشان می‌دهد که منشور، مؤلفه‌های مشترک گسترده‌ای با همه مذاهب اسلامی (مانند وحیانی بودن، تحریف‌ناپذیری، اعجاز، وجوب تکریم) را منعکس می نماید و در عین حال، چارچوب تفسیری متمایز شیعی را بر اساس ملازمه قرآن و عترت (حدیث ثقلین) صورت بندی  و طرح ریزی می‌کند. بندهای مربوط به اهل بیت (ع) و دلالت‌های حکومتی،  با دیدگاه‌های سایر مذاهب اسلامی هم راستا هستند و همزمان، زمینه‌ساز یک اشتراک و دیالوگ بیشتر را بستر سازی می نمایندنتیجه گیری:نتیجه‌گیری کلی حاکی از آن است که این سند از سویی بر تعهد راسخ شیعه به قرآن به عنوان محور وحدت تأکید می‌ورزد و از سوی دیگر، با ارائه اعلامیه ای منسجم، نقشه‌ای برای تعامل علمی و اجتماعی فرامذهبی بر اساس مشترکات و با تصریح بر مبانی اجتهادی(شیعی) خود فراهم می‌آورد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_10721.html هدف: هنجار اخلاقی به معنای بایسته ها و نبایسته های برخاسته از یک نظام ارزشی است. بنابراین، اگرچه عقل در شناخت این هنجارها، به تناسب رفتار با هـدف (ارزش نـهایی) توجه می کند اما به سبب تفاوت نظام های ارزش گذاری ممکن است اصول اخلاقی در یک سبک اندیشه ورزی مانند نظام لیبرال کاملاً متفاوت با منظومة فکری اسلامی باشد. این مطالعه با هدف تدوین مدل مفهومی خودمهارگری جنسی بر مبنای آموزه‌های عفت در اندیشه اسلامی انجام شد. روش پژوهش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از نوع توصیفی-تحلیلی است. روش پژوهش از نوع آمیخته و در دو بخش کمی و کیفی انجام شد. جامعه آماری این پژوهش در بخش کیفی 11 نفر از خبرگان دانشگاهی و حوزوی روانشناسی و علوم دینی بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله برفی و نقطه اشباع نظری 11 نفر انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری بخش کیفی اطلاعات مصاحبه نیمه ساختار یافته برگرفته از مبانی نظری است. شیوه تجزیه و تحلیل این بخش با استفاده از تحلیل مضمون است. در بخش کمی پژوهش با استفاده از ابزار پرسش نامه محقق ساخته برگرفته از الگوی کیفی پژوهش بعد از تایید روایی و پایایی به اعتبارسنجی مدل پرداخته شد. جامعه آماری که تمام دانشجویان بین الملل بود ، تعداد نمونه آماری براساس نمونه گیری تصادفی طبقه ای 213 نفر برآوردگردید.یافته ها: نتایج در بخش کیفی تحقیق در قالب چهار مضمون سازمان دهنده و مضامین پایه تبیین گردید. مسیرها و روابط علی بین سازه‌های بیرونی و داخلی در مدل ساختاری باروش تحلیل عاملی تاییدی موردتاییدقرارگرفت. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_10727.html حرمت ذاتی انسان (سوره اسراء، آیه 70) و حراست از حریم خصوصی (سوره نور، آیه 27)، هرگونه تعرض به این موهبت الهی را محکوم می‌کند. «تجاوز ناموسی» به عنوان مصداق بارز «فاحشه» و «منکر» (سوره عنکبوت، آیه 45)، نقض آشکار این حریم است که در آن فردی با استفاده از زور، تهدید یا فریب، خارج از چارچوب ازدواج شرعی، به حریم جنسی دیگری وارد می‌شود. این جرم، تنها یک آسیب فردی نیست، بلکه «فساد در الأرض» (سوره بقره، آیه 205) محسوب شده و بنیان خانواده و سلامت جامعه را تهدید می‌کند.بر اساس آموزه‌های قرآنی، دفاع در برابر چنین تعرضی نه تنها یک حق، که در مواردی یک تکلیف شرعی است. آیه «وَلاَ تُقِیمُوا لِلْخَائِنِینَ» (سوره نساء، آیه 105) و نیز آیات دفاع مشروع (سوره بقره، آیه 190 و 191) بر مشروعیت مقابله با ستمگر تأکید دارند. فقه امامیه با استناد به این مبانی، احکام مربوطه را استخراج کرده است. در تجاوز کامل (در حد جماع)، با توجه به شدت فاحشه، حکم قاطع قرآن و سنت در مورد مرتکب زنای محصنه (سوره نور، آیه 2) و نیز قاعده دفاع، مجازات متجاوز را توجیه می‌کند و خون او را هدر می‌داند. در تجاوزهای کمتر از حد جماع نیز با استناد به قاعده نفی «حرج» و «ضرر» (سوره حج، آیه 78) و امر به دفاع از مظلوم، دفاع متناسب تا سر حد قتل در صورت عدم امکان دفع به طریق دیگر، جایز شمرده شده است. این پژوهش نشان می‌دهد که نظام فقهی اسلام با تکیه بر آموزه‌های ناب قرآنی، کرامت انسانی را http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11500.html تربیت خانواده‌محور یکی از ارکان بنیادین در منظومه تربیتی اسلام است که در آن، مسئولیت هدایت دینی و اخلاقی نسل آینده بر دوش والدین نهاده شده است. خانواده به عنوان نخستین و بنیادین‌ترین نهاد اجتماعی، نقش محوری در فرآیند تربیت انسان دارد. این پژوهش با محوریت آیه ۶ سوره تحریم، با هدف واکاوی جایگاه متولی اصلی تربیت در خانواده از منظر قرآن کریم انجام شده است. در این آیه، خداوند خطاب به مؤمنان امر می‌کند تا خود و خانواده خویش را از آتش حفظ کنند؛ امری که دلالت روشنی بر مسئولیت‌پذیری تربیتی دارد. این مطالعه به روش توصیفی-تحلیلی، ضمن اینکه قرآن معیار اصلی و مبنای تحلیل است، با بهره‌گیری از تفاسیر معتبر (مانند المیزان، مجمع‌البیان، تفسیر نمونه و...)، کتب تربیتی، مقالات علمی و منابع میان‌رشته‌ای، به تبیین جایگاه پدر و مادر در نظام تربیتی اسلامی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم، پدر را به عنوان مدیر خانواده و متولی اصلی هدایت تربیتی معرفی می‌کند؛ با این حال نقش عاطفی و تکمیلی مادر در فرآیند تربیت، انکارناپذیر و حیاتی است. ساختار ایده‌آل تربیتی از منظر قرآن، مشارکت متوازن والدین در تربیت فرزندان بر پایه هدایت عقلانی پدر و پرورش عاطفی مادر است. رویکرد میان‌رشته‌ای این تحقیق، ضمن تلفیق مفاهیم قرآنی با آموزه‌های روان‌شناسی رشد و جامعه‌شناسی خانواده، مدلی جامع و قابل‌کاربست برای بازتعریف مسئولیت تربیتی والدین در جامعه معاصر ارائه داده است. این مدل می‌تواند به‌مثابه مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های تربیتی، طراحی برنامه‌های آموزشی والدین و بازسازی نقش خانواده در نظام تعلیم و تربیت اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11507.html هدف: این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی به بررسی نقش و جایگاه اجتماعی و سیاسی زنان در اسلام و مقایسه آن با دیدگاه‌های غربی می‌پردازد. هدف اصلی، روشن ساختن شیوه‌های برخورد با حقوق زنان و تأثیر تاریخ، فرهنگ و جنبش‌های اجتماعی بر مشارکت آنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری اجتماعی و سیاسی در هر دو نظام است.یافته‌ها: در اسلام، حقوقی همچون انتخاب همسر، مالکیت فردی و حق اظهار نظر برای زنان در نظر گرفته شده که زمینه‌ساز نقش‌آفرینی فعال آنان در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی است. در جوامع غربی نیز جنبش‌های اجتماعی و فمینیستی از قرن نوزدهم به‌طور جدی برای برابری حقوق زنان تلاش کرده و دستاوردهایی چون حق رأی، تحصیل و اشتغال را به همراه داشته‌اند. با این حال، زنان در غرب همچنان با چالش‌هایی نظیر تبعیض‌های ساختاری و خشونت‌های مبتنی بر جنسیت مواجه‌اند. در جوامع اسلامی نیز ضعف در زیرساخت‌های فرهنگی و آمیختگی آداب قومی با آموزه‌های دینی، موانعی مشابه ایجاد کرده است.نتیجه‌گیری: هرچند در هر دو نظام بر مشارکت زنان در فرآیندهای اجتماعی و سیاسی تأکید شده است، اما چالش‌ها و موانع موجود تفاوت‌های بنیادینی دارند. تحلیل صحیح دیدگاه‌ها درباره زنان مستلزم تفکیک میان قوانین و فرهنگ اسلامی با آداب و رسوم قومی و اجتماعی است. بر این اساس، اسلام‌شناسان باید با تکیه بر قرآن کریم و سیره پیامبر اسلام(ص)، به معرفی علمی و دقیق حقوق زنان در اسلام بپردازند تا زمینه ارتقای جایگاه آنان فراهم شود. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_11974.html پژوهش حاضر با هدف بررسی" شناخت‌درمانی معاد محور و بازسازی نگرش و رفتار انسان از منظر قران کریم"، در صدد نجات انسان از خطاهای شناختی- ادراکی برخاسته از مرگ و دست یازی به آرامش حقیقی و دوری از ترس و اضطراب در سایه آثار شناخت درمانی معاد محور بویژه احساس فقر وجودی به خداست. روش شناسی پژوهش توصیفی-تحلیلی، مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، منابع معتبر دینی و تجربی و مستند به آیات و روایات و تفاسیر مفسران است. یافته ها نشان می دهد؛ معاد بازگشت نفس به مبدأ متعالی و سعادت در گرو تعالی عقل نظری و ادراک حضوری ذات الهی که حاصل آن احساس فقر وجودی به اوست. بر این اساس شناخت درمانی معاد، درمانگر اندیشه های غیرمنطقی و رفع اضطراب های ناشی از یاد مرگ از طریق کارکردهایی چون مکانیسم های تنظیم هیجانات، مقابله، خود کنترلی و خود اتکائی مبتنی بر توکل است که نتیجه آن بازگشت به خداوندی است که حقیقت وجود، نقطه آغاز و مسبب رشد و کمال وجودی‌ وی و رفع ناتوانی انسان در تأمین سعادت ابدی ضمن آشکار سازی تضاد میان محدودیت انسانی و بی‌نهایت الهی و احساس فقر انسان به هدایت، رحمت، علم و قدرت بی‌کران الهی و نیاز به کسب توشه معنوی برای وصول به سعادت اخروی که بالاترین لذت است. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12116.html مبحث علوم قرآن و تفسیر، پیشینه‌ای بیش از ۱۴۰۰ سال دارد و در طول این دوران، صدها مفسّر و قرآن‌پژوه، آثار گران‌سنگی پدید آورده و دیدگاه‌ها و نظریه‌های تازه‌ای ارائه داده‌اند. از جمله شخصیت‌های برجستهٔ معاصر در این عرصه، شهید آیت‌الله‌العظمی امام سید علی خامنه‌ای (قدس سره) است که از شاگردان علامه طباطبایی به شمار می‌رود و از سال ۱۳۴۳ش، تفسیر قرآن را در حرم مطهر رضوی آغاز کرده و تاکنون آثار متعددی از ایشان در حوزهٔ قرآن منتشر شده است. ایشان نوآوری‌های چشمگیری در روش‌شناسی و محتوای تفسیر قرآن دارند که در لابه‌لای آثار مکتوب، سخنرانی‌ها، بیانیه‌ها و دیگر نوشته‌های قرآنی ایشان به روشنی دیده می‌شود. از جمله نوآوری‌های نظری ایشان می‌توان به مبانی و قواعد تفسیری نوینی همچون: تفسیر فرافردی آیات، قواعد کاربردی زندگی در قرآن، مرجعیت علمی قرآن، تحول در علوم انسانی بر پایهٔ قرآن، و نیز نگریستن به قرآن به‌عنوان کتاب استقامت، مبارزه با استکبار، وحدت‌آفرین، سیاسی و انقلاب‌ساز اشاره کرد. در بُعد عملی نیز ابتکاراتی مانند ترویج قرائت و حفظ قرآن، برگزاری باشکوه مجالس قرآنی در ماه رمضان، دفاع از قرآن در برابر هجوم دشمنان، و بهره‌گیری از قرآن در جهت رشد علمی کشور، به‌ویژه در حوزهٔ صنایع دفاعی، از جمله اقدامات موج‌آفرین ایشان به شمار می‌رود. نوشتار با استفاده از روش جمع‌آوری میدانی داده‌ها از منابع مکتوب و شفاهی، و نیز تحلیل محتوایی آنها، به بررسی این نوآوری‌ها پرداخته است.. . نوشتار با استفاده از روش جمع‌آوری میدانی داده‌ها از منابع مکتوب و شفاهی، و نیز تحلیل محتوایی آنها، به بررسی این نوآوری‌ها پرداخته http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12117.html هدف: پژوهش حاضر با هدف بازخوانی و تحلیل نقش محوری «ولایت» در شکل‌گیری و استحکام «هویت دینی» بر اساس نگره قرآنی مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) انجام شد. مطالعه به دنبال تبیین دلایل عدم تحقق هویت دینی جامع در جوامع اسلامی، علی‌رغم ایمان به مبدأ و معاد و انجام مناسک دینی است.روش‌: پژوهش توصیفی ـ تحلیلی است و با تحلیل دیدگاه‌های حضرت آیت الله خامنه‌ای ، متون قرآنی و روایی مرتبط با مفاهیم هویت دینی و ولایت بررسی شد. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای بیانات رهبر معظم انقلاب و روایات معصومان (علیهم‌السلام) گردآوری و تحلیل شدند.یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد ولایت نه تنها جزئی از دین، بلکه «پایه اساسی» و «کلید فهم» آن است و نقش «سیستم‌عامل» در هویت دینی دارد. ولایت شرط صحت اعمال عبادی و عامل انسجام و تمایز در برابر غفلت عمومی است. تحلیل ابعاد ولایت مؤمنان (همبستگی درونی و نفوذناپذیری فکری ـ سیاسی) و ارتباط آن با ولایت الهی و طاغوت، نقش محوری ولایت الهی در تقویت هویت دینی را آشکار می‌سازد.نتیجه‌: ولایت، به عنوان اصل قرآنی و امتداد ولایت الهی، نقشی حیاتی در تکوین و استحکام هویت دینی فردی و جمعی دارد. این اصل ضمن ایجاد انسجام درونی و مقاومت در برابر سلطه بیگانگان، هویت توحیدی را تقویت و راه مقابله با چالش‌های ناشی از ولایت طاغوت را فراهم می‌کند. ترویج فرهنگ ولایت و درک صحیح از جایگاه آن برای تحقق هویت اسلامی جامع و مقتدر ضروری است. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12118.html چکیدهحق تعیین سرنوشت ملت‌ها هم در اسناد بین‌المللی حقوق بشر و هم در اندیشۀ سیاسی اسلام معاصر اصلی بنیادین شمرده می‌شود، اما مبانی نظری و سازوکارهای تضمین آن در این دو دستگاه تفاوت‌های چشمگیری دارد. نظام بین‌الملل، این حق را بر کرامت ذاتی انسان و اصل حاکمیت اراده استوار می‌سازد، حال‌آنکه رویکرد قرآنی امام خامنه‌ای آن را در کرامت الهی، خلافت انسان و سنن تغییرناپذیر الهی ریشه‌یابی می‌کند و در چارچوب تلازم حق و تکلیف تبیین می‌نماید. این پژوهش با روش تطبیقی-تحلیلی و بر پایۀ چهار محور «منشأ حق»، «موضوع حق»، «نسبت حق و تکلیف» و «سازوکار تضمین» به مقایسۀ این دو دیدگاه می‌پردازد و برای استنباط مبانی قرآنی از روش تفسیر موضوعی بهره می‌گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد دو پارادایم در مبانی هستی‌شناختی و انسان‌شناختی واگرایی جدی دارند، اما در بُعد خارجی (نفی استعمار) هم‌پوشانی کارکردی یافت می‌شود. هر دو رویکرد با چالش‌هایی روبه‌رویند؛ نظام بین‌الملل با ضعف ضمانت اجرا در بُعد داخلی و ابهام در توجیه حقوق جمعی، و الگوی قرآنی با دشواری تبیین نسبت ارادۀ مردم با حاکمیت الهی و محدودیت‌های نهادی. دستاورد این پژوهش برای حوزۀ «قرآن و حقوق» آن است که الگوی قرآنی با طرح «تلازم حق و تکلیف» و «ولایت نصرت»، امکانی نظری برای صورت‌بندی مفهوم «مسئولیت حمایت جمعی» به‌عنوان بدیلی برای مداخلۀ بشردوستانۀ گزینشی فراهم می‌آورد و حق تعیین سرنوشت را در شبکۀ مفهومی متفاوتی تعریف می‌کند.واژگان کلیدی: حق تعیین سرنوشت، امام خامنه‌ای، نظام بین‌المللی حقوق بشر، حق جمعی، تلازم حق و تکلیف. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12119.html عقل در نظام تربیتی اسلام، «رسول باطنی» و معیار غایی انسانیت و عبودیت قلمداد می‌شود؛ به‌گونه‌ای که سعادت حقیقی در گرو کمال‌یافتگی این قوه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین اصول تربیت عقلانی در منظومه فکری امام خامنه‌ای (ره) با ابتنا بر قرآن کریم و روایات انجام یافته است. این تحقیق با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، به واکاوی پنج اصل بنیادین و نظام‌وار در این ساحت پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که تربیت عقلانی در اندیشه معظّم‌له، فراتر از انتقال صِرف معلومات، فرایندی برای «حیات‌بخشی و استخراج گنجینه‌های خرد تا حرکت و عمل» است. این فرآیند بر پنج اصل استوار است: ۱- اصل تسهیل‌گری: بسترآفرینی برای انتخاب آزادانه متربی. ۲- اصل کارآمدسازی تعقل: شوراندن قدرت تفکر برای مهار جهل. ۳- اصل تقویت عبرت‌گیری: عبرت‌گیری از سنن الهی، برای قدرت پیش‌بینی عقلانی. ۴- اصل برهان‌محوری در شناخت: لزوم گذار از تبعیت به تحقیق و جایگزینی تفهیم به جای تحمیل. ۵- اصل هم‌سویی برهان و ایمان: پیوند میان ساحت شناخت و گرایش برای صیانت ذهنی و پویایی حرکتی. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که تربیت عقلانی در این الگو با سپردن «مشعل خرد» به دست انسان، راهبری او را به سوی کمال نهایی تضمین نموده و با ایجاد پیوند میان علم و عمل، زمینه‌ساز نیل به حیات طیبه می‌گردد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12120.html حاکمان و مدیران جامعه به عنوان مجریان خطوط کلی سیاست و مدیریت در جامعه، نقش اساسی در پیشرفت و یا انحطاط آن دارند. هدایت و مدیریت جامعه انسانی به سوی رشد و کمال با بهره‌گیری از امکانات و استعدادها، از جمله زمینه های مورد توجه خاص دین مبین اسلام است که برای اداره امور جامعه، ملاک‏ها و معیارهای اساسی را ارائه داشته که رعایت آن‏ها صلاح و سعادت فرد و جامعه را تضمین می دارد. احکام و تعالیم اسلام منحصر در مسائل عبادی و فردی‏‎ ‎‏نیست بلکه مجموعه‏ای از تعالیم و احکامی است که زندگی فردی، ‎‏اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... را در برمی گیرد. این پژوهش درصدد پاسخگویی یه این مسئله است که مستندات قرآنی و روایی اندیشه های حاکمیت سیاسی مدیریت اسلامی در سیره و سخنان آیه الله خامنه ای چگونه مطرح شده است. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله حاکی از آن است که منش و روش سیاسی مقام معظم رهبری مبتنی بر آیات روح بخش قرآن کریم و سیره نبی مکرم اسلام (ص) و سایر معصومین (ع)است. بدین معنا که به عنوان زمانه شناس بصیر، از تمام امور و اتفاقات دنیا و به خصوص جامعه اسلامی ایران با اطلاع هستند و به علم زمانه آگاهی کامل دارند. در عین عدالتخواهی و عدالت ورزی از مشورت با مسئولین مورد اطمینان دریغ ندارند و امانتدار خوبی برای مردم و مسئولین هستند. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12121.html در دین اسلام، همواره دغدغه تشکیل حکومت اسلامی با راهبرد تربیتی وجود داشته است و رهبر انقلاب در کتاب انسان 250 ساله، مسیری که امامان بزرگوار برای این هدف دنبال نمودهاند را ترسیم کردهاند. ایشان سه اصطلاح خودسازی، جامعهپردازی و تمدنسازی را بهمثابه فرآیند تربیتی برای رسیدن به تمدن نوین جهانی بکار میبرند و این تمدن را غایت انقلاب اسلامی می‌دانند. هدف این پژوهش ترسیم دقیق این مراحل و تبیین نسبت کتاب انسان 250 ساله و بیانیه گام دوم انقلاب است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و یافتههای پژوهش نشان میدهد که در فرآیند تربیتی که انسان 250 ساله طی مینماید، خودسازی به مثابه بنیان تحول است، جامعه پردازی، نمودی از تحقق صالحیت در اجتماع انسانی است و تمدن سازی در صورت تحقق، منجر به مدیریت کلان تاریخ خواهد شد. توجه به وجوه تربیتی در دو اثر مذکور، زوایای تازهای از اندیشه تمدن ساز رهبر انقلاب را مکشوف میکند و دلالت بر پیوند راهبرد تربیتی ایشان با زمینه سازیهای تربیتی دارد که برای دولت کریمه امام زمان (عج) باید صورت گیرد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12122.html اگرچه حیوانات در قرآن کریم حضوری گسترده و معنادار دارند، اغلب پژوهش‌های قرآنی و تفسیری این حضور را به ابعاد تاریخی، تمثیلی، زیست‌شناختی یا فقهی محدود کرده‌اند و نقش آنان را به‌عنوان کنشگران فعال در نظام تعلیم و تربیت قرآنی کمتر مورد توجه قرار داده‌اند. فقدان چارچوبی منسجم برای تبیین «مرجعیت آموزشی حیوانات» و تحلیل کارکردهای معرفتی، تربیتی و اخلاقی آنان، یکی از خلأهای مهم مطالعات میان‌رشته‌ای قرآن و علوم تربیتی به شمار می‌رود. پژوهش حاضر با هدف تبیین مؤلفه‌ها و الگوهای تربیتی ـ اخلاقی حضور حیوانات در قرآن کریم و ارائه چارچوبی مفهومی برای تحلیل نقش آموزشی آنان در نظام هدایت الهی انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی، روش توصیفی ـ تحلیلی و تحلیل محتوای آیات قرآن، با بهره‌گیری از منابع معتبر تفسیری شیعه و اهل سنت، آثار علوم تربیتی، اخلاق اسلامی و یافته‌های منتخب رفتارشناسی جانوری، به مطالعه تطبیقی کارکردهای آموزشی حیوانات پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن کریم حیوانات را صرفاً موضوع روایت یا عناصر طبیعی نمی‌داند، بلکه در نمونه‌هایی همچون کلاغ، مورچه، زنبور عسل، هدهد و سگ اصحاب کهف، آنان را به‌عنوان مرجع آموزشی و الگوهای تربیتی معرفی می‌کند که هر یک حامل نوعی معرفت، ارزش اخلاقی یا الگوی رفتاری هستند. این الگوها مفاهیمی همچون یادگیری مشاهده‌ای، انتقال تجربه، مسئولیت‌پذیری، نظم اجتماعی، مدیریت، آینده‌نگری، گفت‌وگوی هدفمند، وفاداری، امانت‌داری، کنش اخلاقی و حکمت عملی را در قالب رفتار حیوانات به انسان منتقل می‌کنند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که از منظر قرآن، فرآیند تعلیم و تربیت به انسان محدود نیست، http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12123.html تفسیر علمى قرآن به فهم بهتر آیات علمى قرآن و اثبات اعجاز آن کمک شایان توجهی می‌کند. از سویی دیگر آشنایی با انطباق و همسویی موضوعات زیست شناسی و آیات قرآن، انگیزه دبیران و دانش‌آموزان را برای فراگیری این علم افزایش می‌دهد و ایشان را در جهت یاددهی و یادگیری آن (که در شاخه گیاهی فهم و درک آن را برای دانش آموزان با مشکل مواجه ساخته)، یاری می‌کند. این پژوهش با هدف بررسی همسویی محتوای مباحث گیاهی کتب درسی زیست شناسی دوره دوم متوسطه با مفاهیم گیاهان در قرآن کریم و به منظور تفهیم و یادگیری بهتر مطالب زیست شناسی گیاهی از این نگاه صورت گرفته است. پژوهش از نوع تطبیقی است و با روش توصیفی- تحلیلی اجرا شده است. جامعه آماری پژوهش کتب زیست شناسی دوره متوسطه دوم و مباحث گیاهی این کتب به عنوان نمونه آماری انتخاب و مورد بررسی و تطبیق با آیات قرآن قرارگرفته است. یافته‌های حاصل، همسویی محتوایی برخی مباحث گیاهی این کتب را با آیات قرآنی نشان داده است. انطباق آیات قرآن با علوم تجربی نیز اعجاز علمی قرآن را نشان می دهد و انسان را به شناخت عمیق‌تر خداوند رهنمون می‌سازد. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12124.html در دهه‌های اخیر، ورود پژوهش‌های ادبی به مطالعات قرآنی، موجب جذابیت روزافزون این پژوهش‌ها شده است. از جمله این حوزه‌ها، نظریه هیجانی رابرت پلاچیک است که هیجان‌ها را به چند گروه تقسیم نموده است. هیجان‌ها از دیدگاه وی عبارت‌اند از ترس، خشم، شادی، انتظار یا اکتشاف، پذیرش یا جذب و حزن. پژوهش حاضر در صدد است با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی نظریه‌ هیجانی رابرت پلاچیک را به صورت عملی در سوره مبارکه مائده پیاده‌سازی نماید. بررسی‌ها نشان می‌دهد ترس در سوره مائده در قالب خوف و خشیت تجلی یافته است. خشم در این سوره در قالب غضب و سخط و در قالب دائمی و استمراری و نه زودگذر به کار رفته است. مفهوم شادی در این سوره در قالب مفهومی «حبّ» استفاده شده است. هیجان انتظار در قالب انتظار کشیدن برای تحقق وعده‌های الهی خود را نشان داده است. پذیرش یا جذب نیز در نظریه پلاچیک در قالب مسائل مادی و در سوره مائده در قالب مسائل معنوی است. حزن نیز در قالب منفی «لا یحزن» در سوره مائده تجلی یافته است. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12125.html پردازش اطلاعات در دستگاه‌های حسی بشر، امری ضروری است و از آنجا که امکان پردازش همه اطلاعات در فرصت محدود قابل ارزیابی نیست؛ لذا می‌توان به صورت انتخابی، اطلاعاتی را که بیشترین اهمیت را برای اهداف فعلی ما دارند مورد بررسی قرار داد. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل مفهومی مولفه‌ی شناختی بُعد «توجه» در قرآن کریم با تاکید بر نظریه گلاسر انجام شد. روش پژوهش در این تحقیق، به صورت تحلیل محتوای کیفی به شیوه تحلیل محتوای عرفی و قراردادی بود؛ بدین منظور با تعیین واحد تحلیل معنایی آیات قرآن کریم، آیات مربوط به مولفه شناختی در بُعد توجه استخراج شد و سپس مطابق با نظریه انتخاب گلاسر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش حاضر حاکی از آن است که در قرآن توجه مداوم با الفاظی مانند(وجه، ذکر، تبتّل) همخوانی دارد و کاربرد واژه «وجه» بر توجه دائم که شامل توجه به خداوند و توجه به دین می‌باشد؛ همچنین کاربرد واژه «ذکر» در حوزه معنایی توجه دائم نیز شامل: 1. اطاعت و تسلیم حق؛ 2. ایمان قلبی به منبع آرامش؛ 3. اقامه نماز، تلاوت و درک قرآن؛ 4. انتخاب الگوی درست زندگی؛ 5. انزجار از خطواط شیطانی می‌شود. واژه«تبتّل» نیز در حوزه معنایی توجه مداوم در قرآن موجب انقطاع از غیر خدا می‌شود. توجه انتخابی نیز در قرآن با به کارگیری الفاظی مانند (لتصغی و تصدی) عامل شناخت سعادت و شقاوت و انتخاب ارادی هرکدام از آن‌ها می‌شود. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12126.html واژه «خشیت» یکی از مفاهیم بنیادین در نظام اخلاقی و معرفتی قرآن کریم است که غالباً با ترس اشتباه گرفته می‌شود. این مقاله با رویکردی معناشناختی–تربیتی، به تحلیل این واژه در بافت قرآنی، روایات اهل‌بیت (علیهم‌السلام) و کارکرد تربیتی–اخلاقی آن می‌پردازد. برخلاف ترس صرف که واکنشی احساسی به تهدید است، خشیت در قرآن حالتی معرفتی، ارادی و درونی است که از ادراک عظمت الهی ناشی می‌شود. با بهره‌گیری از چارچوب‌های معناشناسی ساختاری و شناختی و نظریه تربیت اسلامی، واژه «خشیت» در کنار واژگان مترادف، متضاد و همنشین چون «خوف»، «وجل»، «رهبت»، «علم» و «تقوا» بررسی شده است. همچنین، آموزه‌های اهل‌بیت علیهم‌السلام نقش کلیدی در تبیین این واژه داشته و آن را عامل پیوند علم و عمل، و اساس خودکنترلی اخلاقی معرفی کرده‌اند. در بخش پایانی، به کارکرد تربیتی خشیت در عصر حاضر پرداخته شده و نشان داده می‌شود که این مفهوم می‌تواند در بازسازی تربیت دینی نسل جوان و نهادینه‌سازی مسئولیت‌پذیری، تقوا و عدالت‌محوری در جامعه مؤثر واقع شود. مقاله حاضر می‌کوشد با ارائه تصویری جامع از مفهوم خشیت، ظرفیت‌های آن را در تربیت اسلامی معاصر برجسته کند و آن را به‌عنوان سازوکاری درونی برای ارتقاء شخصیت اخلاقی و کنترل رفتار فردی و اجتماعی معرفی نماید. http://qve.journals.miu.ac.ir/article_12127.html در عرصه مناسبات اقتصادی آنچه امروزه مشاهده می‌شود، مستکبران فرصت‌ها را به چالش‌ها تبدیل کرده و مناسبت‌ها را به زمینه‌هایی برای اعمال سلطه، چپاول ثروت‌ها و غارت منابع تغییر داده‌اند. این هدف را غالباً با فشارهای اقتصادی از طریق ایجاد محدودیت‌های تکنولوژیکی، مالی و تجاری دنبال می‌کنند. برای مقابله با این چالش، با الهام از آیه ارهاب، بازدارندگی اقتصادی به‌عنوان مؤثّرترین و کم‌هزینه‌ترین راهبرد پیشنهاد می‌شود. کمینه پیش رو با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی اصول بازدارندگی اقتصادی و نقش آن در مواجهه با محاصره اقتصادی می‌پردازد. فرضیه تحقیق آن است که قرآن کریم از مجرای دلالات لفظی، عقلی و منطق حاکم برآن به برخی از این اصول اشاره دارد که با پیروی از آن می‌توان از محاصره اقتصادی جلوگیری کرد. این تحقیق به سه دسته از اصول قرآنی بازدارندگی اقتصادی دست‌یافته است که عبارت‌اند از اصول بینشی، اصول ساختاری و اصول تدافعی. این اصول به‌عنوان یک چارچوب استراتژیک، بنیاد‌های بازدارندگی و مقاومت اقتصادی را مستحکم نموده، به واحد بازدارنده این امکان را می‌دهد که از طریق تهدید به مجازات، یا انکار و کاهش اثرات تخریب احتمالی محاصره، بازیگر مهاجم را از محاصره یا ادامه آن منصرف سازند.