نوآوری های قرآنی امام شهید خامنه ای ( قدس سره)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد ،مجتمع عالی قرآن و حدیث،جامعه المصطفی العالمیه ،قم،ایران

چکیده

 
هدف:عرصه علوم قرآنی و تفسیر از پیشینه‌ای چهارده‌قرنی برخوردار است که در این دوران، صدها مفسر و قرآن‌پژوه آثار علمی پدید آورده و دیدگاه‌ها و نظریه‌های تازه‌ای عرضه کرده‌اند. یکی از چهره‌های قرآنی معاصر ـ که از شاگردان علامه طباطبایی به شمار می‌آید و تدریس تفسیر را از سال ۱۳۴۳ هجری شمسی در مشهد آغاز کرده و آثار قرآنی متعددی منتشر نموده است ـ حضرت آیت‌الله العظمی امام سید علی خامنه‌ای است
روش:. ایشان در دو بُعد روشی و محتوایی تفسیر قرآن نوآوری‌های متعددی ارائه کرده‌اند که در سراسر آثار مکتوب، سخنرانی‌ها، بیانیه‌ها و خطبه‌های ایشان مشهود است.
یافته ها:از جمله این نوآوری‌های نظری، مبانی و قواعد تفسیری بدیع ایشان است، همچون: تفسیر غیرفردگرایانه از آیات قرآن، قواعد عملی زندگی در قرآن، مرجعیت علمی قرآن، تحول در علوم انسانی بر پایه قرآن، و مفهوم‌سازی قرآن به‌مثابه کتاب ایستادگی، مبارزه با استکبار، وحدت‌آفرینی، سیاست و انقلاب‌سازی. در عرصه عملی نیز ابتکارات و اقدامات جریان‌ساز ایشان شامل نوآوری در قرائت، حفظ، برگزاری محافل بزرگ قرآنی در ماه رمضان، دفاع از قرآن در برابر توهین‌ها و هجمه‌های دشمنان، و کاربست آموزه‌های قرآنی در پیشرفت‌های علمی ملی و صنایع دفاعی است.
نتیجه گیری: این مقاله با روش گردآوری داده‌ها به‌صورت میدانی و اسنادی از آثار مکتوب و شفاهی امام خامنه‌ای، سپس با ارزیابی توصیفی ـ تحلیلی آن‌ها تدوین شده است.
واژگان کلیدی: قرآن، نوآوری، امام خامنه‌ای، تفسیر، مبانی، قواعد، جریان‌سازی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Imam Khamenei's Quranic Innovations

نویسنده [English]

  • Mohammad Ali Rezaee Esfahani
Professor, Higher Complex of Qur’an and Hadith, Al-Mustafa International University, Qom, Iran
چکیده [English]

Objective: The field of Qur’anic sciences and exegesis has a fourteen-century intellectual and scholarly heritage, during which hundreds of exegetes and Qur’anic scholars have produced scholarly works and presented new perspectives and theories. One of the contemporary Qur’anic figures—regarded as one of the students of Allamah Tabataba’i, who began teaching Qur’anic exegesis in Mashhad in 1343 SH (1964 CE) and has published numerous works on the Qur’an—is Grand Ayatollah Imam Sayyid Ali Khamenei.
Method: He has introduced numerous innovations in both the methodological and substantive dimensions of Qur’anic exegesis, evident throughout his written works, speeches, statements, and sermons.
Findings: Among these theoretical innovations are his original exegetical foundations and principles, including the non-individualistic interpretation of Qur’anic verses, practical rules for life derived from the Qur’an, the epistemic authority (marjaʿiyyah) of the Qur’an, the transformation of the human sciences on the basis of the Qur’an, and the conceptualization of the Qur’an as a book of steadfastness, resistance to arrogance and hegemonic domination, unity-building, politics, and revolutionary transformation. In the practical domain, his initiatives and transformative efforts include innovations in Qur’anic recitation, memorization, the organization of major Qur’anic gatherings during Ramadan, the defense of the Qur’an against insults and attacks by its adversaries, and the application of Qur’anic teachings to national scientific advancement and the defense industries.
Conclusion: This article was developed through the collection of data using field-based and documentary methods from Imam Khamenei’s written and oral works, followed by their descriptive-analytical evaluation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • innovation
  • Imam Khamenei
  • interpretation
  • principles
  • rules
  • wave-making
  1. قرآن کریم، ترجمه: محمدعلی رضایی‌اصفهانی و جمعی از اساتید جامعة المصطفی، انتشارات بین‌المللی المصطفی، قم: چاپ دوم، 1388.
  2. خامنه‌ای، سیدعلی، مروری بر مبانی روش و قواعد تفسیری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در تفسیر سوره توبه، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی، 1393.
  3. رضایی‌اصفهانی، محمد علی، قواعد قرآن (1)، قم: دار المبلغین، 1399ش.
  4. رضایی‌اصفهانی، محمدعلی، منطق تفسیر قرآن (1) روش‌ها و گرایش‌های تفسیر قرآن، قم: نشر جامعة المصطفی العالمیة، 1385 ش.
  5. صفار، محمد بن الحسن، بصائر الدرجات الکبری فی فضائل آل محمد، مقدمه و تصحیح محسن کوچه باغی، تهران: منشورات اعلمی، 1362.
  6. عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر عیاشی، بیروت: موسسة الأعلمی، 1411ق.
  7. فاکرمیبدی، محمد، قواعد التفسیر لدی الشیعة والسنة: قم: مرکز التحقیقات والدراسات العلمیة التابع للمجمع العالمی للتقریب بین المذاهب، الطبعة الأولی، 1428ق / 2007م.
  8. قرآن در کلام رهبری – سوره زمر آیه 70 سایت: https://hawzah.net/
  9. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم،‌ دار‌احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  10. مجله قرآن‌پژوهی خاورشناسان (ش 1-30)، جامعه المصطفی العالمیه.
  11. وبگاه بیانات مقام معظم رهبری (https://farsi.khamenei.ir/)