برنامه‌ریزی تولیدی از منظر قرآن با تأکید بر الگوی مدیریتی حضرت یوسف (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر و دانش آموخته دکتری قرآن و علوم گرایش مدیریت، جامعه المصطفی العالمیه

2 دانش آموخته دکتری قرآن و علوم گرایش مدیریت، مجتمع عالی قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، قم ایران

چکیده

برنامه‌ریزی تولیدی از مهم‌ترین وظایف و استراتژی‌های مدیریت تولید است که می‌بایست با توجه به اقتضائات بازار رقابتی به‌موقع و با مناسب‌ترین روش در عرصه‌های مختلف تولید محصول، از جهت کمیت و کیفیت به‌عنوان پیشگام حرکت کرد. یکی از مدیران نظام توحیدی که برنامه جامع آن در قرآن به‌صورت برجسته گزارش‌شده حضرت یوسف (ع) است. آن پیشوای وحیانی با طراحی و عملیاتی‌سازی برنامه تولیدی منحصربه‌فرد، درصدد کارایی مطلوب‌تر کارکنان، کیفیت بالاتر، انعطاف‌پذیری بیشتر و بهبود وضعیت دولت و ملت بود. وی با بهره‌گیری از فرهنگ مشارکتی تلاش کرد آسیب‌های موجود در سیستم حاکم را با نهادینه‌سازی فرهنگ مسئولیت‌پذیری بر طرف کند و از این طریق مزایای طرح خود در مقایسه با دیگران را در شیوه مدیریت، ساماندهی امور، تولید انبوه و به هنگام، با تکیه ‌بر سطح کیفی نگهداری قابل‌قبول و زنجیره تأمین و مانند آن به‌منظور حل معضلات سازمانی و مشکلات اجتماعی، ترسیم کند. پژوهش حاضر با تمسک به داده‌های وحیانی و با بهره‌گیری از ادبیات دانش سازمان و مدیریت و با استفاده از روش تحلیل محتوی، برنامه‌‌ریزی تولیدی حضرت یوسف (ع) را کشف و مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است. برآیند و ره‌آوردهای پژوهش حاکی از آن است مدل به کارگرفته‌شده توسط حضرت یوسف (ع) در یک فرایند سه مرحله‌ای افزون بر تأمین نیازهای زیستی و رفاه اجتماعی، تعالی معنوی، ترقی ابعاد روحانی را به همراه داشته و امروز نیز در برنامه‌ریزی‌های سازمانی می‌تواند به‌عنوان مهم‌ترین مدل مؤثر و کارآمد در کانون توجه قرارگیرد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Production Planning from the Perspective of the Quran with an Emphasis on the Management Model of Hazrat Yusuf (A.S.)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Amiri 1
  • Ali Agha Safari 2
1 Researcher and PhD student in Quran and Management Sciences, Al-Mustafa Al-Alamiyah Society
2 PhD, Quran and Management Science, Qur'an and Hadith complex, Al-Mustafa International University, Qom iran
چکیده [English]

Production planning is one of the most important tasks and strategies of production management, which should be taken as a pioneer in terms of quantity and quality considering the requirements of the competitive market promptly and with the most suitable method in various fields of product production. One of the administrators of the monotheistic system whose comprehensive program is prominently reported in the Quran is Hazrat Yusuf (A.S.). With the design and implementation of a unique production plan, that revelatory leader was aiming for better efficiency of employees, higher quality, more flexibility and improvement of the state of the government and the nation. By taking advantage of the participatory culture, he tried to eliminate the existing damage in the ruling system by institutionalizing the culture of responsibility and in this way the advantages of his plan compared to others in the way of management, organizing affairs, mass production and on time, relying on the level to draw acceptable maintenance quality and supply chain and so on to solve organizational problems and social issues. The present research has discovered and analyzed the production planning of Hazrat Yusuf (A.S.) by relying on revealed data and using the literature of organization and management science and using the content analysis method. The results and findings of the research indicate that the model used by Hazrat Yusuf (A.S.) in a three-stage process, in addition to providing biological needs and social well-being, has brought spiritual excellence and progress in spiritual dimensions, and today it can be considered as the most important in organizational planning, the effective and efficient model.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • Hazrat Yusuf (A.S.)
  • Production Planning
  • Process
  • Model
  1. قرآن کریم، ترجمه، رضایی اصفهانی، محمد علی و همکاران، نخستین ترجمه گروهی قرآن کریم، قم: دار الذکر، 1384ش.
  2. ابن‌عاشور، محمد بن طاهر، تفسیر التحریر و التنویر، بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا.
  3. ابن‌فارس، احمد بن فارس بن ذکریا، معجم مقاییس اللغه، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1340 ق.
  4. ابن‌منظور، جمال‌الدین، لسان العرب، بیروت: دار احیا التراث العربی، 1414 ق.
  5. احمدی، علی و همکاران، نگرشی جامع بر مدیریت استراتژیک، تهران: انتشارات تولید دانش، 1390 ش.
  6. اعرابی، سید محمد، نبی‌الله دهقانی، روش‌های تحقیق در مدیریت راهبردی، مجله رهبرد، شماره ۶۰، 1390.
  7. انسوف و ادوارد، جی مک دانل، استقرار مدیریت استراتژیک، ترجمه عبدالله زندیه، تهران: سمت، 1385 ش.
  8. آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1415 ق.
  9. آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و درر الکم، تهران: دار الکتاب الاسلامی، 1410 ق.
  10. پیروز، علی‌آقا و همکاران، مدیریت در اسلام، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1388 ش.
  11. جوادی‌آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم: مرکز نشر اسراء، 1381 ش.
  12. ــــــ، سیره پیامبران در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء، 1389 ش.
  13. ــــــ، وحی و نبوت در قرآن، قم: مرکز نشر اسراء، 1384 ش.
  14. خاکی، غلامرضا، روش تحقیق با رویکرد پایان‌نامه نویسی، تهران: نشر نی، 1387 ش.
  15. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه، تهران، دانشگاه تهران: لاهیجی، 1373 ش.
  16. دیوید، فرد آر، مدیریت استراتژیک، ترجمه علی پارسائیان و سید محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی، 1390 ش.
  17. راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، بیروت: دارلقلم، ۱۳۷۴.
  18. رسولی‌محلاتی، سیدهاشم، قصص قرآن یا تاریخ انبیاء، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ پانزدهم، 1381.
  19. رضائیان، علی، اصول مدیریت، تهران: سمت، 1393 ش.
  20. ــــــ، مدیریت تعارض و مذاکره، تهران، سازمان سمت، 1382 ش.
  21. ــــــ، مبانی سازمان و مدیریت، تهران: سمت، 1388 ش.
  22. ــــــ، «مدیریت بر مبنای ارزش‌های اسلامی»، فصلنامه دانش مدیریت، شماره ۳۳ و ۳۴، تابستان 1375.
  23. رابینز، استفین، تئوری سازمان، ترجمه سیدمهدی الوانی و حسن دانایی‌فرد، تهران: صفار، 1389 ش.
  24. ساترلند، جاناتان، دیانا کانول، مفاهیم کلیدی مدیریت استراتژیک؛ ترجمه مهدی مشفق، محمد تقوی، تهران: ‏دانشگاه امام صادق (ع)‏، ۱۳۹۰.
  25. سیدقطب، بن ابراهیم شاذلی، تفسیر فی ظلال القرآن، بیروت: انتشارات دارالشروق، 1412 ق.
  26. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1417 ق.
  27. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات ناصرخسرو، 1372 ق.
  28. طبری، محمد ابن‌جریر، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار المعرفه، 1412ق.
  29. طنطاوی، سید محمد، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، نرم‌افزار جامع تفاسیر، بی تا.
  30. عسکری، مرتضی، القرآن الکریم و روایات المدرستین، قم: اصول‌الدین، 1374 ش.
  31. عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1384 ش.
  32. قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، 1383 ش.
  33. ــــــ، سیصد نکته در مدیریت اسلامی بر اساس تفسیر نور، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، سازمان چاپ و انتشارات اوقاف، 1391 ش.
  34. شفیعنی، عباس، رویکرد اسلامی به مدیریت رفتارسازمانی در سطح سازمان، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1396 ش.
  35. کتاب المقدس، تورات، بیروت: دارالکتب المقدس فی شرق الاوسط، 1993 ش.
  36. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران: دار الکتب الاسلامیه، 1407 ق.
  37. مصباح‌یزدی، محمدتقی، پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388 ش.
  38. مکارم‌شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1374 ش.
  39. منطقی، محسن، «آینده‌پژوهی؛ ضرورت آینده مطالعات فرهنگی و علمی»، اسلام و پژوهش‌های مدیریتی، شماره اول سال 1390.
  40. منوریان، عباس، تفکر استراتژیک: مفهوم، عناصر و مدل‌ها، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1394 ش.
  41. موحدی‌نژاد، محمد، سیمایی مدیر موفق، تهران: مهر، 1390 ش.
  42. نیازمند، سیدرضا، «نگاهی دیگر به داستان حضرت یوسف» مجله، علوم قرآن و حدیث، شماره 46، 1384 ش.
  43. هاشمی‌رفسنجانی، اکبر و جمعی از محققان مرکز فرهنگ و معارف قرآن، تفسیر راهنما، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1381 ش.
  44. هیوز، آون، مدیریت دولتی نوین، ترجمه سید مهدی الوانی و همکاران، تهران: انتشارات مروارید، 1384 ش.