چیستی دانش تربیت قرآن بنیان از منظر فلسفه دانش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته سطح4، مرکز تخصصی قرآن امام علی بن ابیطالب ع، قم، ایران (نویسنده مسئول)

2 . استادیار گروه قرآن و علوم انسانی، جامعة المصطفی ص العالمیة، قم، ایران

چکیده

دانش تربیت قرآن بنیان همانند هر علم دیگری دارای موضوع و مسائل مخصوص به خود با هدف و غایتی مشخص است. این دانش با توجه به مسائل، موضوع، هدف و روش دانش، در بین دانشمندان اسلامی، دارای تعاریف گوناگونی است. در این پژوهش با توجه به اندیشه های گوناگون در تعریف تربیت به یک تعریف جامع قرآنی از دانش تربیت دست یافتیم که عبارت است از؛ فرایند تحول و شکوفاسازی قوه ی شأنیه و استعدادهای متربی به صورت تدریجی با تکیه بر مبانی برای رسیدن به هدف غایی (کمال) است. در دانش تربیت از مبانی، اهداف، اصول، روش ها، مراحل و موانع تربیت بحث می گردد. بنابراین هدف از پژوهش ارائه ی یک تعریف جامع قرآنی و یک طرح جدید از مسائل دانش تربیت قرآن بنیان در علوم مضاف به عنوان فلسفه ی دانش تربیت است و محرومیت زدایی فلسفه دانش تربیت، که در این زمینه فعالیتهای پژوهشی صورت نگرفته است. هر چند کتبی در زمینه ی فلسفه ی تعلیم و تربیت تألیف گردیده ولی همچنان چیستی دانش تربیت قرآنی مغفول مانده است. نویسنده بر آن است تا با روش بررسی اقوال دانشمندان اسلامی و ارائه تحلیلی منطقی موجود در فلسفه دانش تربیت، به چیستی دانش تربیت قرآنی بپردازد. رویکرد تحقیقی این نوشتار، بر اساس رویکرد تاریخی و منطقی شکل گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

What is the knowledge of Qur'an-based education from the perspective of philosophy of knowledge

نویسندگان [English]

  • Mohammad fakoori 1
  • mohammadhosiyn saedrazi 2
1 Level 4 Graduate, Imam Ali ibn Abi Talib (AS) Quranic Specialized Center, Qom, Iran (Corresponding Author).
2 Assistant Professor, Department of Quran and Humanities, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
چکیده [English]

The knowledge of Qur'an-based education, like any other science, has its own subject and issues with a specific goal and purpose. This knowledge has various definitions among Islamic scientists according to the issues, subject, purpose and method of knowledge. In this research, according to various ideas in the definition of education, we achieved a comprehensive Qur'anic definition of the knowledge of education, which consists of; The process of transformation and flourishing of the teacher's ability and talents is gradual, relying on the basics to reach the ultimate goal (perfection). In the knowledge of education, the basics, goals, principles, methods, stages and obstacles of education are discussed. Therefore, the purpose of the research is to present a comprehensive Quranic definition and a new plan of the issues of education knowledge based on the Quran in additional sciences as the philosophy of education knowledge and to remove the exclusion of the philosophy of education knowledge, which has not been researched in this field. The author intends to investigate the meaning of the knowledge of Quranic education with the method of examining the sayings of Islamic scholars and presenting a logical analysis in the philosophy of education. The research approach of this article is based on historical and logical approach

کلیدواژه‌ها [English]

  • Education
  • philosophy
  • knowledge of education
  • Quran-based education
  • philosophy of education
  1. قرآن کریم.
  2. ابن‌سینا، ابوعلی، فی العهد (در رسائل فی الحکمه و الطبیعیات)، الطبعه الثانیه، قاهره: دارالعرب للبستان، 1989.
  3. ابن‌سینا، ابوعلی، فی علم الاخلاق (در تسع رسائل فی الحکمه و الطبیعیات)، الطبعه الثانیه، قاهره: دارالعرب للبستان، 1989.
  4. ابن‌فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، 6جلد، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404ق.
  5. اعرافی، علیرضا، فقه تربیتی، قم: مؤسسه چاپ زیتون، ۱۳۸۷.
  6. اعرافی و موسوی، علیرضا و سید نقی، دانش تربیت؛ وضعیت مطلوب علوم تربیتی، ش۲، اسلام و پژوهش‌های تربیتی، 1390.
  7. امین‌زاده، محمدرضا، فرهنگ تعلیم و تربیت اسلامی، تهران: موسسه در راه حق، 1376.
  8. الجاحظ، عمروبن بحر، الحیوان، بتحقیق و شرح عبدالسلام، هارون، بیروت: دار احیاءالتراث العربی، 1969.
  9. التوحیدی، ابوحیان، الهوامل و الشواملف، قاهره: لجنه التالیف و النشر و الترجمه، 1370.
  10. باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران: مدرسه، 1376.
  11. بهشتی، محمد، مبانی تربیت از دیدگاه قرآن، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1387.
  12. بناری، علی همت، در تکاپوی مفهومی نو از تربیت اسلامی با تأکید بر آیات و روایات، دوفصلنامه تربیت اسلامی، 1385.
  13. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن کریم، تنظیم علی عباسیان، قم: اسراء، 1390ش.
  14. حسن‌زاده آملی، حسن، انسان و قرآن، قم: قیام، 1381.
  15. خسروپناه، عبدالحسین، فلسفه فلسفه اسلامی، تهران: انتشارات پژوهشگاه و اندیشه اسلامی، 1389.
  16. رضایی اصفهانی و امینی، محمدعلی و محمد، فلسفه تفسیر قرآن، مجله قرآن و علم، 1394.
  17. رضایی اصفهانی، محمدعلی، قرآن و علم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، قم، 1386.
  18. رفیعی، بهروز، دلالت‌های تربیتی در آثار جاحظ، قم: پژوهش‌نامه اخلاق، ۱۳۹۱.
  19. رشاد، علی اکبر، فلسفه مضاف، قبسات، 1385.
  20. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، بیروت: دار القلم، 1412ق.
  21. سربخشی، محمد، فلسفه چیست، معرفت، 1394.
  22. سلیمانی امیری، عسکری، منطق و شناخت شناسی، قم: انتشارات موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1393.
  23. سهروردی، شهاب الدین، مجموعه مصنفات، تصحیح و تحشیه و مقدمه سیدحسین نصر، چ دوم، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1373.
  24. شهید ثانی، منیه المرید، مؤلف؛ سید محمدرضا طباطبایی، قم: مؤسسه انتشارات دارالعلم، ۱۳۹۰.
  25. شاملی، عباس علی، در تکاپوی رسیدن به مدلی از تربیت اخلاقی در اسلام، تربیت اسلامی، 1379.
  26. صانعی، مهدی، پژوهشی در تعلیم و تربیت اسلامی، مشهد، 1387.
  27. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم: مؤسسة نشر اسلامی، 1402ق.
  28. عبدلی، معصومه، فلسفه تربیتی امام موسی صدر، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۹.
  29. کارگر، رحیم، تعلیم و تربیت در عصر ظهور، قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود، ۱۳۸۷.
  30. کارآمد پیشه، حسین، آشنایی با تربیت اسلامی، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، 1399.
  31. گروهی از نویسندگان، فلسفه و تعلیم‌ و تربیت اسلامی، زیر نظر آیت‌الله مصباح، تهران، بی‌نا، 1391.
  32. مصباح، مجتبی، فلسفه اخلاق، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره،، 1399.
  33. مطهری، مرتضی، تعلیم و تربیت در اسلام، قم-تهران: صدرا، 1382.
  34. مهدی‌زاده، حسین، آیین عقل‌ورزی (پژوهشی در باب جایگاه عقل در تربیت از دیدگاه امام کاظم× در روایت هشام بن حکم) قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی ره، 1383.
  35. مظفر، شیخ محمدرضا، المنطق، قم: موسسه النشرالاسلامی، 1431ق.
  36. نصرآبادی و همکاران، حسن علی، درآمدی بر تعلیم و تربیت و مبانی آن از دیدگاه غزالی، نشریه تربیت اسلامی، فصلنامه علوم انسانی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ش ۴، ۱۳۸۶.
  37. یالجن، مقداد، ‌العوامل الفعالة فی النظم التربویة و آثارها علی المجتمع و الانتاج الفکری و العلمی و وجوه الإستفادة منها فی تربیتنا، ریاض: دار عالم الکتب، 1415ق.