بررسی تعارض قرآن و علم از واقعیت تا توهم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی جامعه المصطفی/ استادیار

2 جامعه المصطفی العالمیه

چکیده

چکیده
در تاریخ غرب، ادعای تقابل یا تعامل علم و دین از دیرباز محل گفتگو بوده اسـت. بهخصـو از
دوران رنسانس به بعد، مباحث مذکور میان علم و انجیل پی گرفته شد .در دوران متأخر ،مستشرقان نیـز
درصدد برآمدند، همین ادعا را در ارتباط بین علم و قرآن تسری بخشند. آنان با اقامه ادعاهای مختلفـی
هم ون: ابهام حقایق قرآنی، رازگونه بودن، آزمونناپذیری، یقینپذیری ،اسـرار گونـهای و. .. ،سـعی در
اثبات این مسئله برآمدند .در این نوشتار ،با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی تلاش بر این است که با
تمسک به برخی از آیات مختلف قرآن، بهجای ادعای تعارض میان علم و قرآن کـریم، توافـق و تعامـل
میان آن دو در ُبعد علوم تجربی قطعی تثبیت گردد. ازاینرو ،با نقد و بررسـی هـر یـک از دلایـل آنهـا ،
نتیجه گرفته شد که تنها بین فهم انسان از حقایق هستی و فهم قرآنی ،ممکن اسـت ،تعـارض ظـاهری و
سطحی رخ بدهد که این مسئله، به معنای تعارض واقعی میان علـم تجربـی قطعـی و معـانی واقعـی و
صریح قرآن کریم نخواهد بود

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing and Studying the Conflict between the Quran and Science from Reality to Illusion

نویسندگان [English]

  • Ali karimpoor 1
  • bagher Riahi Mehr 2
1 هیئت علمی
2 Al-Mustafa International Society
چکیده [English]

In Western history, the claim of opposition or interaction between science
and religion has long been a topic of discussion. Especially since the
Renaissance, these issues have been discussed between science and the Bible.
In recent years, the orientalists have sought to extend the same claim to the
connection between science and the Quran. They sought to prove this issue by
making various claims such as the ambiguity of Quranic truths, being a
mystery, untestability, certainty, various secrets, etc. In this article, using a
descriptive-analytical method, an attempt is made to establish the concordance
and interaction between the two in the dimension of empirical sciences by
relying on some different verses of the Quran, instead of claiming a conflict
between the science and the Holy Quran. Therefore, by examining each of
their reasons, it was concluded that only an apparent and superficial conflict
may occur between human understanding of the truths of existence and the
Quranic understanding. This does not mean a real conflict between certain
empirical science and the true and explicit meanings of the Holy Quran


کلیدواژه‌ها [English]

  • conflict
  • Quran
  • Experimental science
  • Quran and Science
  • Reality and Illusion
.0ترجمه قرآن کریم، ناصر مکارم شیرازی، انتشارات نسل جوان ،قم: .0279
.3ابنابیالحدید، عبدالحمید بن هبة الدین، شرح نهج البلاغه، مکتبه آیه المرعشی النجفـی، قـم:
. ق0050
.2ابنشهر آشوب مازندرانی، محمد بن علـی ،متشـابه القـرآن و مختلفـه ،دار بیـدار للنشـر ،قـم:
.ق0217
.0ابوحجر، احمد عمر، التفسیر العلمی فی المیزان ،دار قتیبه ،بیروت: 0000ق.
.0آلوسی، سید محمود، روح المعانی فـی تفسـیر القـرآن العظـیم، دارالکتـب العلمیـه، ببـروت،
.ق0000
.1باربور ،ایان ،علم و دین ،ترجمه :بهاءالدین خرمشاهی ،مرکـز نشـر دانشـگاهی ،تهـران :0297
ش.
.9بحرانی، هاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن ،بنیاد بعثت، تهران :0001ق.
.7بلاغی، سید عبدالحجت، حجة التفاسیر و بلاغ الاکسیر، انتشارات حکمت، قم :0271ش.
.7بیضاوی، عبدالله بن عمر، انوار التنزیـل و اسـرار التأویـل ،داراحیـاء التـراث العربـی ،بیـروت:
.ق0007
.05ثعلبی نیشابوری، ابواسحاق احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان عـن تفسـیر القـرآن، دار احیـاء
التراث العربی، بیروت: 0033ق.
.00جان ا . هات، علم و دین از تعـارض تـا گفتگـو ،ترجمـه :بتـول نجفـی ،کتـاب طـه ،تهـران:
.ش0270
.03جوادی آملی، عبدالله، ادب فنای مقربان، اسراء، قم :0272ش.
.02ــــــ ،شناخت شناسی در قرآن ،مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، قم :0295ش.
.00رضایی اصفهانی، محمدعلی، رابطه علم و دین ،اسوه، قم :0290ش.
.00ــــــ، نقد و بررسـی مقالـه قـرآن و علـم دائـره المعـار لایـدن ،مجلـه قـرآن و علـم ،ش ،0
.ش0271

01ــــــ؛ فراهی بخشایش، علیاکبر، «پیشفرضهـای مستشـرقان در رابطـه بـا تعـارض قـرآن و
علم»، مجله قرآنپژوهی خاورشناسان، شماره 0270 ،02ش.
.09روحانی مشهدی، فرزانه؛ معار ، مجید، «ماهیت شناسی آسـمانهای هفتگانـه بـا تکیـه بـر
مؤلفههای خلق و امر در آیات قرآن»، مجله تحقیقات علوم قرآن و حدیث، شماره 0270 ،3ش.
.07زمـانی، محمدحسـن، مسشـترقان و قـرآن، پژوهشـگاه بینالمللـی المصـطفی العالمیـه، قـم:
.ش0279
.07سبحانی، جعفر، الالهیات علی هدی الکتـاب و السـنة و العقـل ،المرکـز العـالمی للدراسـات
الاسلامیه، قم :0000ق.
.35سمرقندی، نصر بن محمد بن احمد ،تفسیر السمرقندی، دارالفکر، بیروت: بیتا.
.30شریف رضی ،نهجالبلاغه ،مترجم :فیض الاسـلام اصـفهانی ،موسسـه چـان و نشـر تالیفـات
فیض الاسلام، تهران
: .0291
.33صادقی تهرانی ،محمد، زمین و آسمان و ستارگان از نظر قرآن ،امید فردا ،تهران :0275ش.
.32صدرالدین شیرازی ،محمد بن ابراهیم ،شـرح اصـول کـافی، انتشـارات مطالعـات و تحقیقـات
فرهنگی، تهران :0272ش.
.30صفاییپور ،حامد ،«اصل آنتروپیک (انسان مداری )و جنبه های فلسـفی معاصـر آن)»، مجلـه
علم و دین ،شماره ،7دوره 0273 ،0ش.
.30طباطبایی ،محمدحسین ،المیزان فی تفسیر القرآن ،انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه، قـم:
. ق0009
.31طنطاوی، الجواهر فی تفسیر القرآن، دارالفکر ، بیروت: بیتا.
.39طوسی، محمد بن حسن ،التبیان فی تفسیر القرآن، داراحیاء التراث العربی، بیروت: بیتا.
.37طوسی، محمد بن حسن ،امالی، دارالثقافه ،قم : 0000ق.
.37عروسی حویزی، عبد علی بن جمعه، تفسیر نورالثقلین، انتشارات اسماعیلیان، قم : 0000ق.
.25عضیمه، صالح ،معناشناسی واژگان قرآن ،انتشارات آستانه مقدسه ،مشهد، 0275ش.
.20فخر رازی ،محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، دار احیاء التراث العربی، بیروت: 0035ق.
.23فضل الله، سید محمدحسین، تفسیر من وحی القرآن، دارالمـلاک للطباعـه و النشـر، بیـروت:
. ق0007

2فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر ،دارالهجره، قم : 0000ق.
.20قرطبی، محمد بن احمد ،الجامع لاحکام القرآن، ناصر خسرو، تهران :0210ش.
.20قمی مشهدی ،محمد بن محمد رضا، تفسیر کنـز الـدقائق، سـازمان چـان و انتشـارات وزارت
ارشاد اسلامی، تهران :0271ش.
.21کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، دار الکتب الاسلامیه، تهران :0277ش.
.29ــــــ ،صیانت قرآن (پاسخ برخی از شبهات مستشرقان)، ادباء ،قم: 0279ش.
.27گلشنی، مهدی، از علم سکولار تا علم دینی ،پژوهشـگاه علـوم انسـانی و مطالعـات فرهنگـی،
تهران :0275ش.
.27ــــــ ،هل یستغنی العلم عن الدین، تعریب: جعفر صادق الخلیلـی، موسسـه الهـدی للنشـر و
التوزیع ،تهران : 0030ق.
.05گنابادی، سلطان محمد، بیان السـعادة فـی مقامـات العبـاده ،موسسـه الاعملـی للمطبوعـات،
تهران : 0057ق.
.00گینتون، ژان، خدا و علم، ترجمـه: دکتـر عبـاس اگـاهی ،دفتـر نشـر فرهنـگ اسـلامی ،تهـران:
.ش0290
.03مازندرانی ،محمد بن صالح بن احمد ،شرح الکافی، المکتبة الاسلامیه، تهران :0273ش.
.02متقی هندی، علاء الدین علی بن حسام، کنّزل العمال فی الاقوال و الافعـال، موسسـه الرسـالة،
بیروت: 0057ق.
.00مسترحمی ،سید عیسی؛ فراهی بخشایش ،علیاکبر ،«نقد دیـدگاههای مسشـترقان در رابطـه بـا
تعارض قرآن و علوم طبیعی»، قرآنپژوهی خاورشناسان، شماره 0270 ،03ش.
.00مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش فلسفه، موسسه در راه حق ،قم :0291ش.
.01مصطفوی، حسن ،التحقیق فی کلمات القرآن ،موسسه الطباعه و النشر ،تهران : 0001ق.
.09مظفر، محمدرضا، منطق مظفر، دارالمعرفه، بیروت: 0052ق.
.07معرفت، محمدهادی، نقد شبهاتی پیرامون قرآن کریم، ترجمه: حسن حکـیم باشـی و دیگـران،
التمهید، قم: 0270ش.
.07مکارم شیرازی و همکاران، ناصر، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران :0290ش.
.05نیازمند شیرازی، یدالله اعجاز قرآن از نظر علم امروزی، میهن، تهران :0220ش



دوره 15، شماره 28
سال پانزدهم، شماره 28، بهار و تابستان 1400 ش
بهار و تابستان 1400
صفحه 9-33
  • تاریخ دریافت: 18 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری: 18 اردیبهشت 1400
  • تاریخ پذیرش: 04 تیر 1400