الگوی تربیتی سوره حدید با محوریت تفسیر المیزان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حدیث جامعه المصطفی ص

2 موسسه آموزش عالی فاطمه الزهراء سلام الله علیها خوراسگان اصفهان

چکیده

در این پژوهش تلاش شده است، کشف الگوی تربیتی سوره حدید، مبتنی بر آموزههـای تفسـیر شـریف المیـزان ارائـه
شود. بدین منظور از روش پژوهشی داده بنیاد استفاده شده است و حاصل امر، استخرا 005مفهـوم، 25مؤلفـه و 00بعـد
تربیتی بوده است. در این راستا ابتدا با رجوع به تفسیر المیزان، اقـدام بـه جمـعآوری دادههـا، در جهـت دسـتیابی بـه مـدل
تحقیق، تجزیهوتحلیل دادهها که مشتمل بر کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخـابی شـده اسـتو نتـایج در
دو الگوی تربیتی ارائه گردید. در این مقاله به سوره حدید بـا رویکـرد تربیتـی پرداختهشـده؛ زیـرا تربیـت اسـلامی یکـی از
مهمترین و عمدهترین بخشهای معار اسلامی و فلسفه بعثت پیامبران و اساس تربیـت وظیفـه اولیـاء الهـی و متولیـان و
مربیان جامعه اسلامی است. ابعاد تربیتی شناساییشده سوره حدید در تفسـیر المیـزان مشـتمل بـر وظـایف و ویژگیهـای
مربی و متربی؛ یکی از ویژگیهای مربی در نظام تعلـیم و تربیـت، حکـیم بـودن مربـی اسـت و مهمتـرین وظیفـه متربـی
اطاعتپذیری اوست. هر فرآیند تربیتی به نحوی از انحاء دارای محتوی است کـه بـا فرآینـد اعتقـادی و عبـادی در تجلـی
تربیت انسانی نقش بنیادین به خود میگیرد و مبنـای تربیـت انسـان، از هستیشـناختی و انسانشـناختی سـامان مییابـد.
اسـتفاده از تشـویق و ترغیـب بهمنزلـه ابـزاری بـرای رشـد و ارتقـاء بـهعنوان روش تربیـت نقـش برجسـتهای دارد و اصـل
توحیدمحوری و آخرتگرایی ازجمله اصول مهم تربیت هستند. در میان عوامل مؤثر در تربیت، امنیـت، مهمتـرین نقـش را
در تربیت انسان دارد. یکی از مهمترین موانع درونی که مانع رشد و رسیدن انسان به کمال، تکبر و روحیه استکباری اسـت.
هد ، نقطهایاست که هر جریان تربیتی درصدد رسیدن بدان است، ازجمله اهدا ، هد نهاییو غایی تربیـت؛ یعنـی
رسیدن به پرستش خدا و اعتقاد به وحدانیت اوست. درنهایت رسیدن بـه زنـدگی مسـالمتآمیز، مهمتـرین نتیجـه تربیتـی
مشترک دنیوی و اخروی است.این ابعاد تربیتی شناساییشده، الگوی نهایی تحقیق را تشکیل داده است


کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pedagogical Model of Surah Hadid (Based on Tafsir Al-Mizan)

نویسندگان [English]

  • Mohsen Khoshfar 1
  • Behjat Naseri 2
1 Al-Mustafa International University-Qom_Iran
2 Al-Zahra Institute of Higher Education
چکیده [English]

This research seeks to present the discovery of the pedagogical model of Surah Hadid,
based on the teachings of the Holy Tafsir Al-Mizan. So, the grounded research method
has been used and the result is the extraction of
110 concepts, 30 components, and 11
pedagogical dimensions. In this regard, first by referring to Tafsir Al-Mizan, data were
collected to achieve the research model, and then the data were analyzed, including open
coding, axial coding and selective coding, and then their results were presented in two
pedagogical models. In this article, Surah Hadid is discussed with a pedagogical approach;
Because Islamic pedagogy is one of the most important and major parts of Islamic
teachings and the philosophy of the prophets’ mission and is the basis of the pedagogical
duty of the divine guardians and trustees and educators of the Islamic society. The
pedagogical dimensions identified in Surah Al-Hadid in the Tafsir Al-Mizan include the
duties and characteristics of a trainer and trained ones; One characteristic of a trainer in
the educational and pedagogical system is that the trainer should be wise and the most
important duty of the trained ones is his/her obedience. Every pedagogical process has
content in a way that plays a fundamental role in the manifestation of human pedagogy
through the process of belief and worship, and the basis of human pedagogy is organized
from ontological and anthropological dimensions. Applying encouragement as a tool for
growth and promotion as a method of pedagogy has a prominent role and the principle of
monotheism (Tawhid)-centered and hereafter-oriented are among the important principles
of pedagogy. Among the effective factors in pedagogy, security has the most important
role in human pedagogy. One of the most important internal obstacles that prevent human
growth and achievement of perfection is arrogance and then a haughty spirit. The goal is
the point that every pedagogical process seeks to reach. The goals include the ultimate
goal of pedagogy; It means reaching the worship of God and believing in His Oneness
(Tawhid). Ultimately, achieving a peaceful life is the most important result of a common
worldly and otherworldly pedagogy. These identified pedagogical dimensions have
formed the final model of the research


کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Pedagogy
  • Surah Hadid
  • Tafsir al-Mizan
  • Pedagogical Model
  • Textual Grounded Method
0قرآن کریم، ترجمه: مکارم شیرازی، ناصر، دارالقرآن الکریم (دفتر مطالعات و تاریخ معار
اسلامی)، قم :0292ش.
.3ابنمنظور ،محمد بن مکرم، لسان العرب، دار صادر ،بیروت: 0000ق.
.2اصغری، محمدجواد، «موانع تربیت دینی از دیدگاه قـرآن» ،مجلـه راه تربیـت ،سـال پـنجم ،
شماره ،02زمستان .0277
.0ایمان، محمدتقی؛ محمدیان، منیژه، «روششناسی نظریه بنیادی»، مجله روششناسی علـوم
انسانی (حوزه و دانشگاه) ،شماره ،01پاییز .0279
.0آلوانی، سید مهدی؛ داناییفر، حسن؛ عادل، آذر، روششناسی پژوهش کیفـی در مـدیریت :
رویکردی جامع، انتشارات صفار، تهران :.0271
.1باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تربیت اسـلامی، انتشـارات مدرسـه، تهـران: چـان پـنجم ،
.0297
.9بهشتی، محمد، مبانی تربیت از دیدگاه قرآن، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشـه، تهـران :
.0279
.7حجتی، محمدباقر، اسلام و تعلیم و تربیت، دفتر نشر فرهنـگ اسـلامی، تهـران: چـان ،30
.،0217
.7حسرتی، مصطفی، «مقدمهای بر روش کیفی نظریه داده بنیاد»، فصلنامه زبان و زبانشناسی ،
دوره دوم، شماره ،2بهار و تابستان .0270
.05حسینی، سید علیاکبر، سیری اجمالی در تاریخ تعلیم و تربیت اسلامی ،دفتـر نشـر فرهنـگ
اسلامی، تهران :.0293
.00داناییفر ،حسن؛ مؤمنی ،نونا ،«تئوری رهبری اثربخش از دیدگاه امـام علـی
ـ اسـتراتژی
تئوری داده بنیاد متنی» ،مجله مطالعات انقلاب اسلامی، شماره .0279 ،00
.03داودی، محمد؛ حسینزاده، سید علی، سـیره تربیتـی پیـامبر
و اهلبیـت ،پژوهشـگاه
حوزه و دانشگاه، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها( سمت) ،مرکز تحقیق و توسـعه
علوم انسانی، قم/ تهران :.027

2داوودی، محمد ،اخلاق اسلامی (مبانی و مفاهیم)، دفتر نشر معار ، قم :.0279
.00دلشاد تهرانی، مصطفی، سیری در تربیت اسلامی، موسسـه نشـر و تحقیقـات ذکـر، تهـران :
.0299
.00دهخدا، علیاکبر، لغتنامه دهخدا، زیرنظر: محمد معین و سـید جعفـر شـهیدی، موسسـه
انتشارات و چان دانشگاه تهران ،تهران :.0299
.01دهقان نیری، ناهید؛ جلالینیا، فاطمه؛ احمدی، علی، نظریهپردازی و نظریههای پرسـتاری ،
نشر بشری، تهران :.0272
.09راغب اصفهانی، حسین، مفردات الفاو قرآن کریم، ترجمه: حسـین خداپرسـت، انتشـارات
نوید ،قم: چان پنجم، .0003
.07رشیدپور، مجید، پرورشهای اخلاقی و روشهای تربیتی، انتشارات انجمن اولیـا و مربیـان ،
تهران :.0272
.07شعبانی، حسن، مهارتهای آموزشی و پرورشی (روشها و فنون تدریس)، انتشارات سمت ،
تهران :.0270
.35شکوهی، غلامحسین، تعلیم و تربیت و مراحل آن ،آستان قدس رضوی ،مشهد: .0295
.30صالحی شیرازی، طاهره، «تربیت جـوان از نگـاه معصـومین»، ماهنامـه کـوثر، شـماره ،30
.0275
.33طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فـی التفسـیر القـرآن، دفتـر انتشـارات اسـلامی، قـم :
.0002
.32قرشی بنابی، علیاکبر، قاموس قرآن ،دارالکتب الإسلامیة :تهران ،.0290
.30کلاکی، حسن، «نظریـه بنیـادی بهمثابـه روش نظریـهپردازی»، مجلـه مطالعـات فرهنـگ -
ارتباطات( نامه پژوهش فرهنگی سابق)، سال دهم، شماره ،1تابستان .0277
.30مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، دار الکتب العلمیـة، مرکـز نشـر آثـار علامـه
مصطفوی، بیروت: چان سوم، 0025ق.
.31معین، محمد، فرهنگ فارسی یک جلد فارسی، گردآوری: عزیزالله علیزاده ،راه رشد ،تهـران :
چان چهارم، .029

27- منصوریان، یزدان، گرانـد تئـوری چیسـت و چـه کـاربردی دارد، همـایش چالشهـای علـم
اطلاعات، دانشگاه اصفهان، اصفهان :.0271
هومن ،حیدرعلی، شناخت روش علمی در علوم رفتاری، سمت، تهران :
.027



دوره 15، شماره 28
سال پانزدهم، شماره 28، بهار و تابستان 1400 ش
بهار و تابستان 1400
صفحه 58-88
  • تاریخ دریافت: 19 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری: 24 اردیبهشت 1400
  • تاریخ پذیرش: 04 خرداد 1400