رویکرد قرآن به اصلاح و تربیت مجرمان(الگوی قرآن‌درمانی مجرمان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه قم

چکیده

از مهمترین مباحث در حوزه علوم جنایی «اصلاح و درمان مجرمان» است که امروزه بیشتر به معنای بازپروری و انجام فعالیت‌های لازم به منظور بازگشت آنان به زندگی اجتماعی سالم می‌باشد؛ این درمانگری تنها معطوف به درمانگری روانی نیست؛ بلکه همه اقداماتی آموزشی فنی و حرفه ای و مشاوره ای و.. را دربرمی گیرد. واکاوی این مهم در قرآن کریم موضوع این مقاله است که با روش توصیفی تحلیلی و با استخراج و تحلیل گزاره‌های قرآنی و روای مرتبط می‌کوشد تا نگرشی کلی بر ابعاد مهم این بحث ارائه دهد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که قرآن به سبب اتصاف به «شفا» و «رحمت»، ابعاد گوناگون آن همچون: الفاظ (تلاوت و قرائت و استماع) و محتوا (معارف و آموزه‌های غنی قرآنی) می‌تواند به‌عنوان یک الگودر درمانگری مجرمان، در کنار دیگر الگوهای بشری، مطرح شود که البته در مقایسه، از ویژگی‌های قابل توجهی برخوردار است. استخراج دقیق مبانی و اصول و مکانیزم ها و روشهای اصلاحی قرآن و آزمون عملی آنان نیازمند پژوهش‌های فراوان دیگری است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Introduction to the Approach of the Quran to the Reformation and Education of Criminals (The Model of Quran Therapy for Criminals)

نویسنده [English]

  • mohammadali hajidehabadi
criminal law and criminology -qom university
چکیده [English]

One of the most important topics in the field of criminology is “reformation and treatment of criminals”, which nowadays mostly means rehabilitation and carrying out the necessary activities to return them to a healthy social life; This therapy is not only focused on psychological therapy; rather, it includes all technical and professional education and consulting measures, etc. Analyzing this important task in the Holy Quran is the subject of this article, which tries to provide a general view of the important aspects of this discussion by extracting and analyzing related Quranic statements and narratives. The findings of the research indicate that the Quran, due to its attributes of “healing” and “mercy”, its various dimensions such as words (recitation, reading and listening) and content (rich non-Quranic knowledge and teachings) can be used as a model in the treatment of criminals should be mentioned along with other human models, which, of course, have significant characteristics in comparison. The exact extraction of the foundations and principles and mechanisms and methods of reforming the Quran and their practical testing require many other pieces of research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Reformation and Treatment
  • rehabilitation
  • Criminals
  • crimes
  • Quranic Model
  1. قرآن کریم، ترجمه: محمدمهدی فولادوند، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی ایران، تهران: 1418 ه.ق.
  2. ابراهیمی، شهرام، «بازپروری عادلانه مجرمان»، آموزه‌های حقوق کیفری دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 3، بهار و تابستان 1391.
  3. اکبری، مصطفی؛ درکه، محسن؛ محمدی، جواد؛ رضایی، حسن، «اثربخشی آوای قرآن بر کاهش میزان اضطراب زندانیان»، طب و تزکیه، دوره 20، شماره 3 و 4، 1390.
  4. انصاری‌شیرازی، قدرت‌الله و پژوهشگران مرکز فقه ائمه اطهار، موسوعه احکام الاطفال و ادلتها، مرکز فقهی ائمه اطهار، قم: 1429 ق.
  5. تمیمی‌آمدی، عبدالواحد، غررالحکم و دررالکلم، موسسه اعلمی، بیروت: 1407 ق.
  6. حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی، اصلاح و درمان مجرمان در سیاست جنایی اسلام، رساله دکترای حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه تهران، 1386.
  7. حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی؛ نادعلی، رعنا، تغذیه و جرم، انتشارات مجد، تهران: 1394.
  8. حمیدخانی، مجید، اصلاح و تربیت بزهکاران در حقوق کیفری ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی، 1385.
  9. راغب‌اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، دارالعلم، الدار الشامیه، بیروت/ دمشق: 1412 هـ. ق.
  10. رایجیان‌اصلی، مهرداد، درآمدی بر جرم شناسی، سمت، تهران: 1397.
  11. رضایی‌اصفهانی، محمدعلی؛ طاهری، امیر؛ افشار، سعید، «کارآمدی بایدهای تغذیه قرآنی در پیشگیری از بیماری‌ها»، دوفصلنامه علمی قرآن وعلم، سال چهاردهم، شماره 26، بهار و تابستان 1399.
  12. رهبری، حسن، «قرآن درمانی در بوته نقد»، پژوهش‌های قرآنی، سال شانزدهم، شماره 61، بهار 1389.
  13. روستا، محمدرضا، شفاخانه قرآن، مهتاب، بی‌جا: 1379.
  14. زمخشری، محمد‌بن‌عمر، الکشاف عن حقایق غوامض التنزیل و عیون الاقاویل فی وجوه التأویل، دارالکتب العربی، بیروت:‌ 1407 ق.
  15. سبزواری، محمد، ارشاد الاذهان الی تفسیر القرآن، دارالتعارف للمطبوعات، بیروت: 1419 ق.
  16. شریف‌رضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه: مترجم: محمد دشتی، مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیر المومنین، قم: 1379.
  17. صدوق، محمدبن‌بابویه، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ‌ دارالشریف الرضی للنشر، قم: چاپ دوم، 1406.
  18. صفار، محمدبن‌الحسن، بصائر الدرجات، تعلیقات: میرزا محسن کوچه‌باغی‌تبریزی، تبریز: 1381 ق.
  19. طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، موسسه الاعلمی للمطبوعات،‌ بیروت: چاپ سوم، 1390 ق.
  20. فتحی‌بهنسی، احمد، السیاسة الجناییة فی الشریعة الاسلامیه، دارالشروق، بیروت: 1403 ق.
  21. کاتینگهام، جان، فلسفه مجازات، مترجمان: ابراهیم باطنی و محسن برهانی، فقه و حقوق، ش 4، بهار 1374.
  22. کاوینگتن‌کولمن، جیمز، روان‌شناسی نابهنجار و زندگی نوین، مترجم: کیانوش هاشمیان، انتشارات دانشگاه الزهرا، تهران: 1376.
  23. محسنی، فرید، تأثیر تغذیه بر کج‌روی و رفتار مجرمانه با نگاهی به آموزه‌های دین اسلام، پژوهشنامه حقوق اسلامی، دوره 15، شماره 1 (پیاپی 29)، 1393.
  24. محمدی‌ری‌شهری، محمد، با همکاری احمد غلامعلی، حکمت‌نامه جوان، ترجمه: مهدی مهریزی، دارالحدیث، قم: 1384.
  25. مکارم‌شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، دارالکتب الاسلامیه، تهران: چاپ دهم، ‌1371.
  26. نجفی‌ابرندآبادی، علی‌حسین؛ هاشم‌بیگی، حمید، دانشنامه جرم‌شناسی، انتشارات گنج دانش، تهران: ‌1377.
  27. نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل، موسسه آل البیت، بیروت: 1408 ه ق.
  28. آرام، محمدرضا، قرآن و بهداشت روانی، سایت راسخون، 23/7/ 1392. https://rasekhoon.net
  29. Buchanan, Julian, Problem Dray use and sacial Exclusion, Journal of Community and cnminal justice, 51 (7), 2007.
  30. Mridula Maniya, women criminals and their life – style, New Delhi Kaveri books. 2007.

دوره 16، شماره 30 - شماره پیاپی 30
دوفصلنامه علمی قرآن و علم سال `شانزدهم، شماره 30، بهار و تابستان 1401ش
شهریور 1401
صفحه 9-28
  • تاریخ دریافت: 01 بهمن 1400
  • تاریخ بازنگری: 12 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش: 09 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 01 شهریور 1401